દુર્ગા સપ્તશતી કથા – અધ્યાય 4: મહિષાસુરનો અંત

મહિષાસુરનો અંત

મધુકૈટભના વધ પછી, સ્વર્ગલોકમાં શાંતિનો વાસ થયો. પરંતુ, આ શાંતિ કાયમી ન હતી. પૃથ્વી અને સ્વર્ગ પર એક નવું સંકટ મંડરાઈ રહ્યું હતું - મહિષાસુરનો આતંક. તેણે પોતાની અસુરી શક્તિઓથી ત્રિલોકીને ત્રસ્ત કરી દીધી હતી, દેવતાઓને સ્વર્ગમાંથી હાંકી કાઢ્યા હતા, અને ચારે બાજુ હાહાકાર મચાવી દીધો હતો.

મહિષાસુરનો આતંક

મહિષાસુર, ભેંસના રૂપમાં એક વિશાળકાય અસુર હતો. તેની ગર્જનાથી પૃથ્વી ધ્રુજી ઉઠતી અને તેના પગલાથી પર્વતો ધ્રુજી જતા. તેણે ઇન્દ્રલોક પર કબજો કરી લીધો હતો, સૂર્ય, ચંદ્ર, વાયુ અને અગ્નિના અધિકાર છીનવી લીધા હતા. દેવતાઓ ભયભીત થઈને આમતેમ છુપાઈ રહ્યા હતા, લાચાર અને નિરાશ. સ્વર્ગની અપ્સરાઓ કણસતી હતી, યજ્ઞ અને હોમ બંધ થઈ ગયા હતા, અને ધર્મનો માર્ગ અવરોધાઈ ગયો હતો. મહિષાસુરનો અત્યાચાર વધતો જ રહ્યો, જાણે કોઈ પ્રલય આવી ગયો હોય. તેના સૈનિકો સ્વર્ગમાં ઉપદ્રવ મચાવી રહ્યા હતા, સાધુઓને હેરાન કરી રહ્યા હતા, અને પૃથ્વીને રક્તથી રંગી રહ્યા હતા.

ઇન્દ્ર, દેવતાઓના રાજા, વ્યાકુળ થઈને બોલ્યા, "આ કેવું દુર્ભાગ્ય છે! અમે અમૃત પીધું, પરંતુ આજે પરાજયનું ઝેર પી રહ્યા છીએ. શું આ અસુરના આતંકથી મુક્તિ મેળવવાનો કોઈ ઉપાય નથી? ક્યાં છે અમારી શક્તિ, અમારી તપસ્યાનું ફળ?" દેવતાઓના હૃદયમાં નિરાશા અને ભયનો ઊંડો સાગર ઉમટી રહ્યો હતો. તેમને પોતાની હાર સ્પષ્ટ દેખાઈ રહી હતી.

દેવતાઓનું દુર્ગાનું આહ્વાન

દેવતાઓએ મળીને પરમપિતા બ્રહ્માજીને પ્રાર્થના કરી. બ્રહ્માજીએ તેમને જણાવ્યું કે મહિષાસુરને સ્ત્રીના હાથે મરવાનો વરદાન મળેલું છે. ત્યારે દેવતાઓએ મળીને આદિ શક્તિ, મા દુર્ગાનું આહ્વાન કરવાનો નિર્ણય કર્યો. બધા દેવતાઓએ પોતાના તેજથી એક અદ્ભુત શક્તિ ઉત્પન્ન કરી. ભગવાન વિષ્ણુના તેજથી એક અનુપમ આભા નીકળી, શિવજીના તેજથી એક ત્રિશૂળ બન્યું, ઇન્દ્રના તેજથી વજ્ર અને અગ્નિદેવના તેજથી શક્તિ ઉત્પન્ન થઈ. આ રીતે બધા દેવતાઓના તેજથી એક દિવ્ય નારી, મા દુર્ગાનો પ્રાदुर्भाव થયો. તેઓ સિંહ પર સવાર હતા, અઢાર હાથોમાં અસ્ત્ર-શસ્ત્ર ધારણ કર્યા હતા, અને તેમનું મુખમંડળ તેજથી ચમકી રહ્યું હતું.

મા દુર્ગાએ દેવતાઓને અભયદાન આપતાં કહ્યું, "હે દેવગણ, હું જાણું છું તમારા દુઃખનું કારણ. તમે નિશ્ચિંત રહો, હું તમારી રક્ષા માટે આવી છું. હું મહિષાસુરનો વધ કરીશ અને ધર્મની સ્થાપના કરીશ." તેમની વાણી સાંભળીને દેવતાઓના હૃદયમાં આશાનું કિરણ જાગ્યું. મા દુર્ગાની કૃપાથી તેમને પોતાની ખોવાયેલી શક્તિ પાછી મળવાનો વિશ્વાસ થયો. તેમનું તેજ અને સાહસ પાછું ફર્યું.

દેવી અને મહિષાસુરનું યુદ્ધ અને વધ

મા દુર્ગાએ સિંહ પર સવાર થઈને મહિષાસુરને લલકાર્યો. ભયંકર યુદ્ધ છિડાઈ ગયું. મા દુર્ગાના સિંહે અસુરોના સેના દળને કચડી નાખ્યું. મહિષાસુરે ભેંસના રૂપમાં પોતાની વિશાળકાય શક્તિનું પ્રદર્શન કર્યું, પરંતુ મા દુર્ગાના તેજ સામે તે શક્તિ ફીકી પડી ગઈ. મા દુર્ગાએ પોતાના અસ્ત્રોથી મહિષાસુર પર પ્રહાર કરવાનું શરૂ કર્યું. ત્રિશૂળ, ચક્ર, તલવાર અને બાણોની વર્ષાથી અસુર સેનામાં હાહાકાર મચી ગયો. મહિષાસુર વારંવાર રૂપ બદલતો રહ્યો - ક્યારેક ભેંસ, ક્યારેક સિંહ, ક્યારેક મનુષ્ય, ક્યારેક હાથી! પરંતુ મા દુર્ગાએ દરેક રૂપમાં તેને પરાજિત કર્યો. અંતે, મા દુર્ગાએ પોતાના ત્રિશૂળથી મહિષાસુરનો વધ કરી દીધો. તેનું મૃત શરીર પૃથ્વી પર પડી ગયું, અને દેવતાઓએ જય-જયકાર કર્યો.

મા દુર્ગાની જય! તેમણે ધર્મની રક્ષા કરી, દેવતાઓને સ્વર્ગ પાછું સોંપ્યું, અને પૃથ્વી પર શાંતિ સ્થાપિત કરી. તેમની શક્તિનો કોઈ અંત નથી. જે પણ મા દુર્ગાની સાચા મનથી આરાધના કરે છે, તેને અવશ્ય જ સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય છે. મા દુર્ગાની કૃપા સદા પોતાના ભક્તો પર બની રહે છે. તેમના આશીર્વાદથી જીવનના બધા કષ્ટો દૂર થઈ જાય છે અને સત્યની વિજય થાય છે.

આગળની કથા

મહિષાસુરના વધ પછી દેવતાઓએ મા દુર્ગાની સ્તુતિ કરી અને તેમને ધન્યવાદ આપ્યા. સ્વર્ગલોક ફરીથી દેવતાઓના અધિકારમાં આવી ગયું, પરંતુ આ શાંતિ અસ્થાયી હતી. હજુ પણ અસુરોનું વર્ચસ્વ સમાપ્ત થયું ન હતું. શુમ્ભ અને નિશુમ્ભ નામના બે વધુ શક્તિશાળી અસુર હતા, જે મા દુર્ગાને પડકારવા માટે તૈયાર હતા. હવે જોવાનું એ છે કે મા દુર્ગા શુમ્ભ અને નિશુમ્ભનો સામનો કેવી રીતે કરે છે અને ધર્મની સ્થાપના કેવી રીતે કરે છે.