દુર્ગા સપ્તશતી કથા – અધ્યાય ૮: શુમ્ભ-નિશુમ્ભનો વધ

શુમ્ભ-નિશુમ્ભનો વધ

રક્તબીજના વિનાશ પછી, દાનવોની સેનામાં હાહાકાર મચી ગયો હતો. તેમ છતાં, શુમ્ભ અને નિશુમ્ભ, પોતાની શક્તિના અભિમાનમાં ચૂર, યુદ્ધના મેદાનમાં ડટે રહ્યા. તેમને હજુ પણ પોતાની જીતનો અતૂટ વિશ્વાસ હતો, જાણે રક્તબીજનો વધ તેમના માટે એક સામાન્ય અવરોધ હોય. હવે મહાશક્તિ દુર્ગા સાથે અંતિમ નિર્ણાયક યુદ્ધ થવાનું હતું, જેના પરિણામ પર સ્વર્ગ અને પાતાળ બંનેની નિયતિ નિર્ભર હતી.

શુમ્ભનો ક્રોધ

રક્તબીજના વધના સમાચાર સાંભળીને શુમ્ભનો ક્રોધ સાતમા આકાશ પર પહોંચી ગયો. તેની આંખો બળતા અંગારાની જેમ લાલ થઈ ગઈ. તેણે પોતાના શક્તિશાળી હોઠ ભીંસીને એક ઊંડો શ્વાસ લીધો, જાણે પોતાની બધી શક્તિને એકત્રિત કરી રહ્યો હોય. તે ક્ષણે, તેનું રૂપ વધુ ભયાનક લાગવા લાગ્યું, જાણે સાક્ષાત કાળનું પ્રતીક હોય. ચારે બાજુ સન્નાટો છવાઈ ગયો હતો, જાણે પ્રકૃતિ પણ તેના ક્રોધથી ભયભીત થઈ ઉઠી હોય.

“આ શું સાંભળી રહ્યો છું હું? રક્તબીજ માર્યો ગયો? તે દેવીએ મારી આજ્ઞાનું ઉલ્લંઘન કર્યું છે! આજે હું પોતે તે અવિનાશી ગર્વિતાનું માન મર્દન કરીશ! તેને બતાવી દઈશ કે શુમ્ભના ક્રોધનો શું અર્થ થાય છે! આજે કાં તો હું રહીશ, અથવા તે!" શુમ્ભે ગર્જના કરતાં કહ્યું.

નિશુમ્ભનું આક્રમણ

શુમ્ભના આદેશ પર નિશુમ્ભ પોતાની વિશાળ સેના સાથે દેવી દુર્ગા તરફ વધ્યો. તેના રથના પૈડાંની ગડગડાટ, સૈનિકોની ચીસો, અને હથિયારોની ઝનઝનાહટથી ધરતી ધ્રુજી ઉઠી. નિશુમ્ભ પોતે એક ભયાનક યોદ્ધા હતો, તેની ભુજાઓ વિશાળ અને સ્નાયુઓ ફौलाદી હતા. તેણે એક વિશાળ ગદા ઉઠાવી, જેને ફેરવતો તે દેવી તરફ ઝપટ્યો, જાણે પ્રલયનો દૂત હોય. દેવી દુર્ગા શાંત અને સ્થિર ઊભી હતી, જાણે તેમની સામે આ સેના એક તુચ્છ અવરોધ હોય.

દેવી દુર્ગાએ સિંહ પર સવાર થઈને નિશુમ્ભના આક્રમણને નિષ્ફળ બનાવી દીધું. તેમણે પોતાના ધનુષ્યમાંથી તીક્ષ્ણ બાણોનો વરસાદ કર્યો, જેનાથી દાનવોની સેનામાં ભાગદોડ મચી ગઈ. તેમના ચક્રએ નિશુમ્ભના ઘણા સૈનિકોને કાપી નાખ્યા, અને તેમની તલવાર વીજળીની ગતિથી ચમકી રહી હતી. દેવીનો તેજ એટલો પ્રચંડ હતો કે નિશુમ્ભને પણ પાછા હટવા મજબૂર થવું પડ્યું. "હે અસુર! તું ગમે તેટલો શક્તિશાળી કેમ ન હોય, તું મારાથી જીતી શકે નહીં. આ સંસાર ધર્મનો છે, અધર્મનો નહીં!", દેવીએ સિંહનાદ કરતાં કહ્યું.

શુમ્ભનો વધ

નિશુમ્ભના પરાજિત થવા પર શુમ્ભ પોતે યુદ્ધમાં ઉતર્યો. તે દેવીની સામે ઊભો રહ્યો, તેની આંખોમાં અહંકાર અને ક્રોધનું મિશ્રણ હતું. બંને વચ્ચે ભયાનક યુદ્ધ થયું, જેમાં અસ્ત્ર-શસ્ત્રોનો વરસાદ થયો અને ધરતી ધ્રુજી ઉઠી. દેવીએ પોતાના ત્રિશૂળથી શુમ્ભ પર પ્રહાર કર્યો, પરંતુ તેણે તેને પોતાની ગદાથી રોકી દીધું, પછી દેવીએ પોતાના ચક્રથી શુમ્ભના હૃદય પર પ્રહાર કર્યો, જેનાથી તે ધરાશાયી થઈ ગયો. શુમ્ભનો વધ થતાં જ ત્રણેય લોકમાં શાંતિ છવાઈ ગઈ. દેવતાઓએ પુષ્પ વર્ષા કરી અને ગંધર્વોએ મધુર સંગીત ગાયું. દેવી દુર્ગાએ ધર્મની સ્થાપના કરી અને અસુરોનો નાશ કર્યો.

શુમ્ભના વધ સાથે જ અસુરોનો આતંક સમાપ્ત થઈ ગયો. ચારે બાજુ શાંતિ અને સમૃદ્ધિ ફેલાઈ ગઈ. દેવી દુર્ગાએ પોતાના ભક્તોને આશીર્વાદ આપ્યા અને કહ્યું કે જે પણ સાચા મનથી તેમની આરાધના કરશે, તે હંમેશા સુરક્ષિત રહેશે. હવે દેવી પોતાના ભક્તોને આશીર્વાદ આપવા અને સંસારને શાંતિ પ્રદાન કરવા માટે તૈયાર હતી. આગલો અધ્યાય દેવીના આશીર્વાદ અને આ કથાના સમાપન વિશે જણાવશે.