શ્રીમદ્ ભાગવત પુરાણ – અધ્યાય 2: વરાહ અવતાર: પૃથ્વીનો ઉદ્ધાર

વરાહ અવતાર: પૃથ્વીનો ઉદ્ધાર

છેલ્લા અધ્યાયમાં આપણે સૃષ્ટિની શરૂઆત અને ભગવાન વિષ્ણુના વિવિધ સ્વરૂપો વિશે જાણ્યું. હવે કથા આગળ વધે છે, અને આપણે તે સમયની વાત કરીશું જ્યારે પૃથ્વી સંકટમાં હતી, અને ભગવાન વિષ્ણુએ ભક્તોના ઉદ્ધાર માટે વરાહ અવતાર ધારણ કર્યો. આ એક એવી લીલા છે જે આપણને ભગવાનની દયા અને શક્તિનો અનુભવ કરાવે છે.

હિરણ્યાક્ષનો અત્યાચાર

સૃષ્ટિના પ્રારંભિક સમયમાં, દૈત્ય હિરણ્યાક્ષે પોતાના ભયાનક બળથી ત્રણેય લોકમાં હાહાકાર મચાવી દીધો હતો. તેનો અહંકાર એટલો વધી ગયો હતો કે તેણે પૃથ્વીને જ ઉઠાવીને રસાતળમાં નાખી દીધી. ચારે બાજુ ત્રાસ મચી ગયો. દેવતાઓ ભયભીત થઈ ગયા અને ઋષિમુનિઓ પોતાના આશ્રમોમાં છુપાઈ ગયા. પૃથ્વી માતા કણસતી હતી, તેમની પીડા અસહ્ય હતી, અને તે ભગવાન વિષ્ણુ પાસે રક્ષણની ગુહાર લગાવી રહી હતી. તેમનું દુઃખ જોઈને બધા દેવતાઓ વ્યાકુળ થઈ ગયા, દરેક જણ લાચાર અનુભવી રહ્યા હતા, એ વિચારીને કે હવે શું થશે.

"આ હિરણ્યાક્ષ તો પ્રલય લાવવા પર તુલી છે! હવે આપણે શું કરીએ?" દેવરાજ ઈન્દ્ર ચિંતિત થઈને બોલ્યા. "ફક્ત ભગવાન વિષ્ણુ જ આ સંકટમાંથી આપણને ઉગારી શકે છે," ઋષિ નારદે કહ્યું, "આપણે તેમની શરણમાં જવું જોઈએ." બધાએ મળીને ભગવાન વિષ્ણુનું સ્મરણ કર્યું અને રસાતળમાં ડૂબેલી પૃથ્વીને બચાવવાની પ્રાર્થના કરવા લાગ્યા.

વિષ્ણુનું વરાહ સ્વરૂપ

દેવતાઓની પ્રાર્થના સાંભળીને, ભગવાન વિષ્ણુએ ભક્તોની પુકાર સાંભળી અને તાત્કાલિક વરાહ સ્વરૂપ ધારણ કર્યું. આ અદ્વિતીય સ્વરૂપ હતું, એક વિશાળકાય વરાહ, જેનું શરીર પર્વત જેવું મજબૂત હતું અને દાંત વજ્ર સમાન તીક્ષ્ણ હતા. તેઓ ઝડપથી રસાતળ તરફ વધ્યા. ત્યાં, હિરણ્યાક્ષ પૃથ્વીને લઈને અહંકારમાં ડૂબેલો હતો. જેવો ભગવાન વરાહ તેની સામે પ્રગટ થયા, હિરણ્યાક્ષ ક્રોધથી ભરાઈ ગયો. તેણે ભગવાન વરાહને લલકાર્યા અને બંને વચ્ચે ભીષણ યુદ્ધ છિડાઈ ગયું. ભગવાન વરાહે પોતાના શક્તિશાળી દાંતોથી પૃથ્વીને ઉઠાવી અને તેને રસાતળમાંથી બહાર કાઢીને જળ પર સ્થાપિત કરી દીધી.

ભગવાન વિષ્ણુની કૃપાથી પૃથ્વી ફરીથી સ્થાપિત થઈ ગઈ અને તેના પર જીવન ફરીથી ખીલી ઉઠ્યું. દેવતાઓએ હર્ષથી જય-જયકાર કર્યો. ઋષિમુનિઓએ સ્તુતિ ગાન ગાયા. ભગવાન વિષ્ણુએ એકવાર ફરી પોતાના ભક્તોનું રક્ષણ કર્યું અને ધર્મની સ્થાપના કરી. આ જોઈને સ્વયં બ્રહ્માજી પણ આનંદિત થઈ ગયા અને તેમણે ભગવાન વિષ્ણુના વરાહ અવતારની મહિમાનું ગાન કર્યું. આ અવતાર ભગવાનની તે કરુણાને દર્શાવે છે જે તે પોતાના ભક્તો પર હંમેશા જાળવી રાખે છે.

હિરણ્યાક્ષનો વધ

ભલે પૃથ્વી સુરક્ષિત થઈ ગઈ હતી, હિરણ્યાક્ષનો વધ હજુ બાકી હતો. ભગવાન વરાહ અને હિરણ્યાક્ષ વચ્ચે ભયંકર યુદ્ધ ચાલુ રહ્યું. હિરણ્યાક્ષે પોતાની પૂરી શક્તિ લગાવી દીધી, પરંતુ ભગવાન વરાહ સામે તેની એક ન ચાલી. અંતે, ભગવાન વરાહે પોતાના સુદર્શન ચક્રથી હિરણ્યાક્ષનો વધ કરી દીધો. હિરણ્યાક્ષના મરતા જ ત્રણેય લોકમાં શાંતિ છવાઈ ગઈ. હવે આગળ હિરણ્યાક્ષનો પુત્ર, હિરણ્યકશિપુ, પોતાના પિતાના મૃત્યુનો બદલો લેવા માટે કઠોર તપસ્યા કરશે, જેનાથી એક નવા અધ્યાયની શરૂઆત થશે અને ભગવાન વિષ્ણુને નરસિંહ અવતાર લેવો પડશે.