દેવી ભાગવત પુરાણ – અધ્યાય 6: શુમ્ભ-નિશુમ્ભની પરાજય

શુમ્ભ-નિશુમ્ભનો પરાજય

કૌશિકી દેવીના પ્રાગટ્યથી ત્રણેય લોકમાં અદ્ભુત પ્રકાશ ફેલાઈ ગયો હતો. દેવીના આ રૂપને જોઈને દેવતાઓ હર્ષિત હતા, પરંતુ શુમ્ભ અને નિશુમ્ભના અસુર સૈનિકો ક્રોધ અને ભયથી કાંપી રહ્યા હતા. તેમને જ્ઞાત હતું કે આ દેવી કોઈ સામાન્ય શક્તિ નથી, પરંતુ તેમના વિનાશનું કારણ બનનારી છે. હવે યુદ્ધનો ભીષણ નાદ ગુંજવાનો હતો, અને દેવીની કૃપાથી ધર્મની સ્થાપના થવાની હતી.

ચંડ-મુંડનો વધ

દેવી કૌશિકી સિંહ પર સવાર થઈને અસુર સેના તરફ વધ્યા. તેમનો તેજ એવો હતો જાણે સૂર્ય એક સાથે ચમકી રહ્યા હોય. અસુર સૈનિકો ભાગી રહ્યા હતા, પરંતુ દેવીના બાણોની વર્ષાએ તેમને સ્થિર કરી દીધા. ત્યારે ચંડ અને મુંડ નામના બે મહાબલી અસુરો દેવીની સામે આવીને ગર્જના કરવા લાગ્યા. તેમના હાથમાં વિશાળ ગદાઓ હતી, અને તેમની આંખો ક્રોધથી લાલ હતી. રક્તની તરસ તેમના ચહેરા પર સ્પષ્ટ દેખાઈ રહી હતી.

ચંડે કહ્યું, "હે દેવી! તું કોણ છે? જે અમારા સ્વામી શુમ્ભ-નિશુમ્ભના રાજ્યમાં આ પ્રકારે ઉપદ્રવ મચાવી રહી છે? તને તેનો દંડ અવશ્ય મળશે!" મુંડે પોતાની ગદા ઉઠાવી અને દેવી પર આક્રમણ કરવા માટે આગળ વધ્યો. દેવી હસ્યા, તેમની હાસ્યમાં મૃત્યુનો ભય છુપાયેલો હતો. તેમણે ક્ષણભરમાં પોતાની તલવાર કાઢી અને એક જ ઝાટકામાં ચંડ અને મુંડના શીશ ધડથી અલગ કરી દીધા.

રક્તબીજનો સંહાર

ચંડ અને મુંડના વધના સમાચાર સાંભળીને શુમ્ભ અને નિશુમ્ભ ક્રોધથી ભરાઈ ગયા. તેમણે રક્તબીજ નામના એક એવા અસુરને મોકલ્યો જેના રક્તની એક બુંદ પણ ધરતી પર પડવાથી એક નવો રક્તબીજ ઉત્પન્ન થઈ જતો હતો. રક્તબીજે દેવી કૌશિકી પર આક્રમણ કર્યું. દેવીએ પોતાના બાણોથી તેને ઘાયલ કરવાનું શરૂ કર્યું, પરંતુ જેવી રક્ત ધરતી પર પડ્યું, તેવી જ અસંખ્ય રક્તબીજ ઉત્પન્ન થઈ ગયા. દેવી વધુ ચિંતિત થઈ ગયા, કારણ કે રક્તબીજોની સંખ્યા વધતી જ રહી હતી.

દેવી દુર્ગાએ ત્યારે કાલીનું રૂપ ધારણ કર્યું. કાલીએ પોતાની વિશાળ જીભ ફેલાવી દીધી અને રક્તબીજના શરીરથી વહેતા રક્તની દરેક બુંદને ધરતી પર પડતા પહેલા જ પી લીધી. કાલીએ રક્તબીજના શરીરને ચીરી નાખ્યું, અને આ પ્રકારે રક્તબીજનો અંત થયો. ત્રણેય લોકમાં આનંદ છવાઈ ગયો, કારણ કે એક ભયાનક સંકટ ટળી ગયું હતું. દુર્ગા માની જયકાર ગુંજવા લાગી.

શુમ્ભ-નિશુમ્ભનો અંત

રક્તબીજના સંહાર પછી, શુમ્ભ અને નિશુમ્ભ પોતે યુદ્ધના મેદાનમાં ઉતર્યા. શુમ્ભે દેવી કૌશિકીને કહ્યું, "હે દેવી! તે અમારા યોદ્ધાઓને મારીને મોટો અપરાધ કર્યો છે. હવે તું મારી સાથે યુદ્ધ કર અને પોતાની શક્તિ બતાવ." દેવીએ ઉત્તર આપ્યો, "હે અસુર! તું અધર્મી છે, અને તારો અંત નજીક છે. હું ધર્મની રક્ષા માટે આવી છું, અને હું તને અવશ્ય હરાવીશ." ભયંકર યુદ્ધ થયું. દેવીએ પોતાના દિવ્યાસ્ત્રોથી શુમ્ભ અને નિશુમ્ભ પર પ્રહાર કર્યો. અંતમાં, દેવીએ પોતાના ત્રિશૂળથી નિશુમ્ભનો વધ કરી દીધો. શુમ્ભ ક્રોધથી પાગલ થઈ ગયો અને દેવી પર આક્રમણ કરવા દોડ્યો, પરંતુ દેવીએ પોતાના ચક્રથી તેનું શીશ ધડથી અલગ કરી દીધું. આ પ્રકારે શુમ્ભ અને નિશુમ્ભનો અંત થયો, અને ત્રણેય લોકમાં શાંતિ સ્થાપિત થઈ.