કુરુક્ષેત્ર યુદ્ધ કથા – અધ્યાય 6: યુદ્ધનો આરંભ

યુદ્ધનો આરંભ

ભગવદ્ ગીતાનો સાર સાંભળીને અર્જુનનો મોહભંગ થઈ ગયો હતો. જ્ઞાન પ્રાપ્ત થયા પછી, તે હવે પોતાના કર્તવ્ય નિભાવવા માટે સંપૂર્ણપણે તૈયાર હતા. કુરુક્ષેત્રની ધરતી પર શંખનાદ થયો, અને યુદ્ધનો આરંભ થઈ ગયો. બંને સેનાઓ સામસામે ઊભી હતી, જાણે બે વિશાળ સાગર ટકરાવા આતુર હોય.

ભીષ્મ પિતામહનું નેતૃત્વ

કૌરવોની સેનાનો ભાર ભીષ્મ પિતામહના ખભા પર હતો. તેમની સફેદ દાઢી અને શાંત મુખ યુદ્ધના ભયાનક વાતાવરણમાં પણ શાંતિનો આભાસ કરાવી રહ્યા હતા. તેઓ પોતાના પરાક્રમ અને ન્યાયપ્રિયતા માટે જાણીતા હતા. તેમના નેતૃત્વ હેઠળ કૌરવ સેના આત્મવિશ્વાસથી ભરેલી હતી. તેમની ધ્વજા પર તાડનું વૃક્ષ બનેલું હતું, જે મહાભારતના યુદ્ધમાં તેમની શક્તિનું પ્રતીક હતું. તેમણે પોતાની સેનાને વ્યૂહમાં સ્થાપિત કરી અને યુદ્ધ માટે આદેશ આપ્યો.

ભીષ્મ પિતામહે ઉચ્ચ સ્વરમાં કહ્યું, "યોદ્ધાઓ, આજે ધર્મ અને અધર્મ વચ્ચે યુદ્ધ છે. પોતાના કુળ, પોતાની ભૂમિ અને પોતાના ધર્મની રક્ષા માટે પ્રાણપણથી યુદ્ધ કરો! યાદ રાખો, સત્ય હંમેશા વિજયી થાય છે!" તેમના શબ્દો સેનામાં ઉત્સાહનો સંચાર કરી ગયા અને તેઓ ગર્જના કરતા આગળ વધ્યા.

અભિમન્યુનો ચક્રવ્યૂહ

યુદ્ધના ત્રીજા દિવસે દ્રોણાચાર્યે યુધિષ્ઠિરને બંદી બનાવવા માટે ચક્રવ્યૂહની રચના કરી. પાંડવોમાં ફક્ત અર્જુન અને કૃષ્ણ જ ચક્રવ્યૂહને ભેદવા જાણતા હતા, પરંતુ તે દિવસે અર્જુનને યુદ્ધક્ષેત્રથી દૂર લઈ જવામાં આવ્યા હતા. આવી પરિસ્થિતિમાં અર્જુન પુત્ર અભિમન્યુ આગળ આવ્યા. અભિમન્યુએ ચક્રવ્યૂહમાં પ્રવેશવાનું સાહસ બતાવ્યું, ભલે તેને બહાર નીકળવાનું જ્ઞાન ન હતું.

અભિમન્યુ, જેણે પોતાની માતાના ગર્ભમાં જ ચક્રવ્યૂહ ભેદનની કળા શીખી હતી, તેણે પોતાના સારથીને કહ્યું, "હે સારથી, રથને ચક્રવ્યૂહ તરફ લઈ ચાલ. ભલે હું પાછો ન આવી શકું, મારે મારા કર્તવ્યનું પાલન કરવું છે." તેણે ચક્રવ્યૂહમાં પ્રવેશ કર્યો અને કૌરવ સેનામાં હાહાકાર મચાવી દીધો.

ભગવાન કૃષ્ણે યુધિષ્ઠિરને સમજાવ્યું, "ચિંતા ન કરો, ધર્મરાજ. અભિમન્યુ વીર છે અને તે એકલો જ કૌરવ સેનાને પરાજિત કરવામાં સક્ષમ છે. પરંતુ યાદ રાખો, અભિમન્યુને એકલો ન છોડવો જોઈએ. આપણે તેનું સમર્થન કરવું પડશે, ભલે ગમે તે થાય."

અર્જુનનો ક્રોધ

જ્યારે અર્જુનને ખબર પડી કે અભિમન્યુ ચક્રવ્યૂહમાં ફસાઈ ગયો છે અને કૌરવોએ મળીને તેનો વધ કરી દીધો છે, ત્યારે તેમનો ક્રોધ સાતમા આકાશ પર પહોંચી ગયો. તેમનું હૃદય શોક અને ક્રોધથી ભરાઈ ગયું. તેમણે પ્રતિજ્ઞા કરી કે કાલે સૂર્યાસ્ત પહેલા તેઓ જયદ્રથનો વધ કરી દેશે, નહીંતર તેઓ પોતે અગ્નિ સમાધિ લઈ લેશે. જયદ્રથ, જેણે અભિમન્યુને ચક્રવ્યૂહમાંથી બહાર નીકળતા રોક્યો હતો, તે અર્જુનના ક્રોધનું કારણ હતું.

અર્જુને તીવ્ર સ્વરમાં કહ્યું, "હે કૃષ્ણ, આ અન્યાય છે! તેમણે મારા પુત્રને કપટથી માર્યો છે. હું પ્રતિજ્ઞા કરું છું કે કાલે સૂર્યાસ્ત પહેલા જયદ્રથનો વધ કરી દઈશ, નહીંતર હું મારા પ્રાણ ત્યાગી દઈશ!" અર્જુનનો ક્રોધ એટલો તીવ્ર હતો કે દેવતાઓને પણ ચિંતા થવા લાગી. યુદ્ધ હવે વધુ ભયાનક રૂપ લેવાનું હતું. આ પ્રતિજ્ઞા એક નિર્ણાયક વળાંક સાબિત થવાની હતી. આ અધ્યાય કુરુક્ષેત્રના ભીષણ યુદ્ધના આરંભનો સાક્ષી છે, જ્યાં પ્રેમ, કર્તવ્ય અને ક્રોધ વચ્ચે સંઘર્ષ ચરમ પર છે.