કુરુક્ષેત્ર યુદ્ધ કથા – અધ્યાય 1: યુદ્ધના વાદળો

યુદ્ધના વાદળો

ઇન્દ્રપ્રસ્થની મહિમા દિવસે દિવસે વધી રહી હતી. યુધિષ્ઠિરના ધર્મરાજ તરીકે પ્રતિષ્ઠિત થવાથી પ્રજા સુખ અને શાંતિથી જીવી રહી હતી. પરંતુ આ સુખ કાયમી નહોતું, કારણ કે હસ્તિનાપુરના સિંહાસન પર બેઠેલા ધૃતરાષ્ટ્રના મનમાં મોહ અને પુત્ર મોહનો અંધકાર છવાયેલો હતો, જેના કારણે કુરુક્ષેત્રના યુદ્ધના વાદળો ઘેરાવા લાગ્યા હતા.

ધૃતરાષ્ટ્રનો અંતર્દ્વંદ્વ

ધૃતરાષ્ટ્ર પોતાની રાજસભામાં બેઠા હતા, પણ તેમનું મન ઇન્દ્રપ્રસ્થમાં જ અટકેલું હતું. તેમને વારંવાર વિદુરની કહેલી વાતો યાદ આવી રહી હતી, જેમાં તેમણે યુધિષ્ઠિરની ન્યાયપ્રિયતા અને પ્રજા પ્રત્યેના સમર્પણનું વર્ણન કર્યું હતું. તેઓ જાણતા હતા કે યુધિષ્ઠિર ધર્મનો માર્ગ ક્યારેય નહીં છોડે, પણ તેમનો પુત્રમોહ તેમને અંધ બનાવી રહ્યો હતો. તેમના મનમાં ઈર્ષ્યાની એક જ્વાળા ધગધગી રહી હતી, જેને તેઓ બુઝાવી શકતા નહોતા. તેમની અંધ હોવાને કારણે પણ તેમને આ ભય સતાવી રહ્યો હતો કે ક્યાંક તેમનું રાજપાટ પાંડવોના હાથમાં ન જતું રહે.

ધૃતરાષ્ટ્રે પોતાની જાતને કહ્યું, "શું હું મારા પુત્રોના ભવિષ્યને જોખમમાં મૂકી રહ્યો છું? શું મારો મોહ મને સાચો નિર્ણય લેતા રોકી રહ્યો છે? ના, મારે મારા પુત્રો માટે વિચારવું પડશે, તેમના ભવિષ્યનું રક્ષણ કરવું પડશે. ભલે તેના માટે મારે કોઈ પણ માર્ગ પસંદ કરવો પડે."

દ્રૌપદીનું અપમાન અને દુર્યોધનની ઈર્ષ્યા

યુધિષ્ઠિરે રાજસૂય યજ્ઞનું આયોજન કર્યું, જેમાં બધા રાજાઓ અને રાજકુમારોને આમંત્રિત કરવામાં આવ્યા હતા. દુર્યોધન પણ પોતાના મામા શకుని સાથે ઇન્દ્રપ્રસ્થ આવ્યો. ઇન્દ્રપ્રસ્થની અદ્ભુત માયા જોઈને દુર્યોધન આશ્ચર્યચકિત રહી ગયો. તેને દરેક જગ્યાએ વૈભવ અને સૌંદર્ય દેખાઈ રહ્યું હતું, જે હસ્તિનાપુરમાં પણ દુર્લભ હતું. એકવાર તે માયાવી મહેલમાં ભ્રમિત થઈને એક જળાશયમાં પડી ગયો, જેને તેણે ફર્શ સમજી લીધો હતો. દ્રૌપદી અને અન્ય દાસીઓએ તેને જોઈને ઉપહાસ કર્યો. દ્રૌપદીએ વ્યંગ્ય કરતાં કહ્યું, "અંધનો પુત્ર અંધ જ હોય છે." આ અપમાનથી દુર્યોધન ક્રોધથી ભરાઈ ગયો.

દુર્યોધનના મનમાં ઈર્ષ્યાની આગ વધુ ભડકી ઉઠી. તેને લાગ્યું કે પાંડવો તેનું અપમાન કરી રહ્યા છે અને તેને નીચો દેખાડી રહ્યા છે. ત્યારે કૃષ્ણે પોતાની લીલા બતાવી. તેમણે દુર્યોધનના કાનમાં કહ્યું, "આ અપમાન નથી, નિયતિનો સંકેત છે. ધર્મનો માર્ગ પસંદ કરો અને શાંતિ સ્થાપિત કરો." પણ દુર્યોધનના મનમાં તો પ્રતિશોધની ભાવના ઘર કરી ચૂકી હતી. આ અપમાનને તે ક્યારેય ભૂલી શક્યો નહીં અને આ જ અપમાન કુરુક્ષેત્ર યુદ્ધનું કારણ બન્યું. શકુનિએ આ અપમાનને દુર્યોધનના મનમાં વધુ વધાર્યું અને બદલો લેવા માટે ઉશ્કેર્યો.

યુદ્ધ તરફ

દુર્યોધનના મનમાં ઈર્ષ્યા અને પ્રતિશોધની ભાવનાએ જન્મ લીધો હતો. તે કોઈપણ કિંમતે પાંડવો પાસેથી બદલો લેવા માંગતો હતો. તેણે શકુનિ સાથે મળીને પાંડવોને જુગારમાં હરાવવાની યોજના બનાવી. ધૃતરાષ્ટ્ર પણ પુત્રમોહમાં અંધ થઈને આ ષડયંત્રમાં સામેલ થઈ ગયા. ધીમે ધીમે કુરુક્ષેત્રના યુદ્ધના વાદળો ઘેરાવા લાગ્યા. હવે જોવાનું એ હતું કે શ્રીકૃષ્ણ આ ભયાનક યુદ્ધને રોકવા માટે શું પ્રયાસ કરે છે. આગલો અધ્યાય શ્રીકૃષ્ણના શાંતિ પ્રસ્તાવ પર કેન્દ્રિત થશે.