સતી કથા – અધ્યાય 1: સતીનો જન્મ અને શિવ

સતીનો જન્મ અને શિવ

બ્રહ્માના માનસ પુત્રોમાંના એક, પ્રજાપતિ દક્ષ પોતાની પ્રજાના વૃદ્ધિ અને દેવત્વ જાળવી રાખવાની તીવ્ર ઈચ્છા રાખતા હતા. તેમની આ ઈચ્છા ત્યારે વધુ પ્રબળ બની જ્યારે તેમણે અનુભવ્યું કે સૃષ્ટિને એવી શક્તિની જરૂર છે જે સંતુલન જાળવી શકે. આ જ ઉદ્દેશ્ય લઈને તેમણે ભગવતી આદિશક્તિની ગહન તપસ્યા કરી, જેથી તેઓ તેમના ઘરે પુત્રી રૂપે જન્મ લે.

દક્ષના આંગણે, આદિશક્તિનો અવતાર

એક શુભ મુહૂર્તમાં, જ્યારે આકાશ તારાઓથી ઝળહળી રહ્યું હતું અને વાતાવરણ સુગંધિત પુષ્પોથી મહેંકી રહ્યું હતું, પ્રજાપતિ દક્ષની પત્ની, મહારાણી પ્રસુતિના ગર્ભમાંથી એક દિવ્ય કન્યાનો જન્મ થયો. તેનો તેજ એવો હતો જાણે સૂર્યના કિરણો ધરતી પર ઉતરી આવ્યા હોય. તેના મુખ પર અદ્ભુત શાંતિ અને દિવ્યતાનો વાસ હતો. દક્ષ અને પ્રસુતિએ પોતાની પુત્રીનું નામ સતી રાખ્યું, જેનો અર્થ છે 'સત્ય'. તેમના જન્મથી ત્રણેય લોકમાં હર્ષની લહેર દોડી ગઈ, કારણ કે સતી કોઈ સામાન્ય કન્યા નહોતી, પરંતુ આદિશક્તિનો અંશ હતી.

સતી, ભલે એક શિશુ હતી, તેમાં જ્ઞાન અને વૈરાગ્યના બીજ વિદ્યમાન હતા. તેની આંખો હંમેશા કોઈ અજ્ઞાતની શોધમાં લાગી રહેતી. "જુઓ પ્રસુતિ, આપણી પુત્રી કેટલી શાંત અને ગંભીર છે," દક્ષ બોલ્યા, તેમની આંખોમાં ગર્વ અને આશ્ચર્યનું મિશ્રણ હતું. પ્રસુતિએ સ્નેહથી જવાબ આપ્યો, "હા, સ્વામી, મને લાગે છે કે આ બાલિકા કોઈ સામાન્ય જીવન જીવવા માટે નથી આવી."

શિવ પ્રત્યે બાળપણથી પ્રેમ

જેમ જેમ સતી મોટી થઈ, તેમ તેમ તેનું મન સાંસારિક સુખોથી વિરક્ત થતું ગયું. તેનું હૃદય ભગવાન શિવ પ્રત્યે અટૂટ પ્રેમથી ભરાઈ ગયું, જેમની ત્યાગ અને તપસ્યાની વાર્તાઓ તેણે પોતાની માતા પાસેથી સાંભળી હતી. તેને શિવની જટાઓથી વહેતી ગંગા, તેમના ત્રિશૂળની શક્તિ અને તેમના ડમરુની ધ્વનિમાં એક અદ્ભુત શાંતિ મળતી હતી. તે ઘણીવાર હિમાલયની બર્ફીલી ચોટીઓની કલ્પના કરતી, જ્યાં શિવ સમાધિમાં લીન રહેતા.

સતીનો પ્રેમ એક ભક્તનો પ્રેમ હતો, એક આત્માનો પરમાત્માથી મિલનની તીવ્ર ઈચ્છા હતી. તે ઘણીવાર પોતાની માતાને શિવ વિશે વધુ જાણવાની જિજ્ઞાસા વ્યક્ત કરતી, "માતા, શું શિવ ખરેખર આટલા વૈરાગી છે? શું તેમને સંસારથી કોઈ મોહ નથી?" પ્રસુતિ હસતાં જવાબ આપતાં, "પુત્રી, શિવ તો પ્રેમ અને વૈરાગ્ય બંનેના પ્રતીક છે. તેઓ સંસારથી દૂર રહીને પણ સંસારનું કલ્યાણ કરે છે." સતીનો શિવ પ્રત્યેનો આ પ્રેમ ધીમે ધીમે એક દ્રઢ સંકલ્પમાં બદલાઈ ગયો, જે તેમને શિવને પ્રાપ્ત કરવાની રાહ પર લઈ જવાનો હતો.

દક્ષનો શિવ પ્રત્યે તિરસ્કાર

દક્ષ એક શક્તિશાળી રાજા હતા, જે વૈભવ અને યશમાં વિશ્વાસ રાખતા હતા. તેમને શિવનું વૈરાગી જીવન અને સંસારથી વિરક્તિ પસંદ નહોતી. દક્ષ શિવને એક જંગલી, સ્મશાનમાં રહેતો યોગી માનતા હતા, જે તેમની પુત્રી માટે યોગ્ય નહોતા. તેમનું માનવું હતું કે સતી માટે એક શક્તિશાળી રાજકુમાર અથવા દેવતા જ યોગ્ય વર હશે. તેમણે ઘણીવાર સતીને શિવ વિશે વિચારવાથી રોકવાનો પ્રયાસ કર્યો.

"સતી, તું એક રાજકુમારી છે, તારે આવા યોગી વિશે ન વિચારવું જોઈએ જેનું કોઈ ઠેકાણું નથી," દક્ષે એકવાર ક્રોધિત થઈને કહ્યું. સતીએ નમ્રતાથી જવાબ આપ્યો, "પિતાજી, હૃદયની ગતિને કોઈ રોકી શકતું નથી. મારું મન તો શિવને સમર્પિત થઈ ચૂક્યું છે." દક્ષનો ક્રોધ વધુ વધી ગયો. તેમણે શિવ પ્રત્યે પોતાની તિરસ્કારપૂર્ણ ભાવનાઓ વ્યક્ત કરતાં કહ્યું, "હું તને શિવ સાથે લગ્ન કરવાની પરવાનગી ક્યારેય નહીં આપું! હું તને તે બધું સુખ આપીશ જેની તું કલ્પના પણ નહીં કરી શકે, પરંતુ શિવ કદાપિ નહીં!" દક્ષનો આ તિરસ્કાર સતીના મનમાં એક ઊંડી વેદનાનું કારણ બન્યો, પરંતુ તેમના શિવ પ્રેમમાં ઘટાડો ન કરી શક્યો. આ તિરસ્કાર એક એવી પરીક્ષા હતી, જેમાં સતીના પ્રેમની ઊંડાઈ અને દ્રઢતાનો ખ્યાલ આવવાનો હતો.