રામચરિતમાનસ – અધ્યાય ૭: ઉત્તરકાંડ: રાજ્યાભિષેક અને શાસન

ઉત્તરકાંડ: રાજ્યાભિષેક અને શાસન

લંકા દહન પછી, રાવણનો અંત થયો અને અધર્મ પર ધર્મનો વિજય સ્થાપિત થયો. હવે, માતા સીતાની અગ્નિપરીક્ષા પછી, પ્રભુ રામ, લક્ષ્મણ અને હનુમાન સહિત સંપૂર્ણ વાનર સેના અયોધ્યા તરફ પ્રયાણ કરી રહી છે, જ્યાં અયોધ્યાવાસીઓ પોતાના પ્રિય રાજકુમારના ચૌદ વર્ષના વનવાસની સમાપ્તિની આતુરતાપૂર્વક રાહ જોઈ રહ્યા છે. શોક અને નિરાશાથી ભરેલું અયોધ્યા નગર, રામના આગમનની કલ્પના માત્રથી જ પુલકિત થઈ રહ્યું છે.

અયોધ્યામાં આગમન

પુષ્પક વિમાન આકાશમાં એક સુવર્ણ નિશાન છોડતું અયોધ્યા તરફ વધી રહ્યું હતું. નીચે, સરયૂ નદી શાંત અને નિર્મળ વહી રહી હતી, જાણે રામના સ્વાગત માટે આતુર હોય. અયોધ્યા સજી-ધજીને દુલ્હનની જેમ તૈયાર હતી. દ્વાર-દ્વાર પર તોરણ બંધાયેલા હતા, ગલીઓમાં રંગોળી સજેલી હતી, અને દરેક ઘરમાં ઉત્સવનું વાતાવરણ હતું. ભરત, પોતાના ભાઈના ચરણોમાં સમર્પિત, નગ્ન પગે, તપસ્વી જીવન જીવી રહ્યા હતા. તેમનું હૃદય રામના દર્શન માટે તલપી રહ્યું હતું. માતા કૌશલ્યા, કૈકેયી અને સુમિત્રા પણ પુત્રના આગમનની પ્રતીક્ષામાં વ્યાકુળ હતા, તેમની આંખો દરવાજા પર ટકેલી હતી.

હનુમાને આગળ વધીને પ્રભુ રામના આગમનનો સંદેશ ભરતને આપ્યો. ભરતની આંખોમાં આંસુ હતા, તેઓ દોડી પડ્યા પોતાના ભાઈનું સ્વાગત કરવા. "પ્રભુ રામ આવી રહ્યા છે! ચૌદ વર્ષની પ્રતીક્ષા સમાપ્ત થઈ!" ભરતે હર્ષથી કહ્યું. "આજે મારું જીવન ધન્ય થઈ ગયું, હવે હું પ્રભુના ચરણોમાં મારી સેવા અર્પણ કરી શકીશ." માતા કૌશલ્યાએ પોતાના આંસુઓને રોકતા કહ્યું, "મારા રામ પાછા ફરી રહ્યા છે, મારા રામ પાછા ફરી રહ્યા છે."

રાજ્યાભિષેક

રામનું પુષ્પક વિમાન અયોધ્યામાં ઉતર્યું. ભરતે દોડીને પ્રભુ રામના ચરણ સ્પર્શ કર્યા. રામે ભરતને ગળે લગાવ્યા, જાણે ચૌદ વર્ષનો વિયોગ એક ક્ષણમાં જ મટી ગયો. અયોધ્યાવાસીઓ 'જય શ્રી રામ'ના નારાઓથી ગુંજી ઉઠ્યા. સીતા મૈયાએ માતા કૌશલ્યા અને અન્ય માતાઓના ચરણ સ્પર્શ કર્યા. આ પછી, શુભ મુહૂર્તમાં રામનો રાજ્યાભિષેક થયો. વશિષ્ઠ મુનિએ મંત્રોચ્ચાર કર્યો અને રામને અયોધ્યાના રાજા તરીકે પ્રતિષ્ઠિત કરવામાં આવ્યા. સીતા, રામની સાથે સિંહાસન પર બિરાજમાન થયા, જાણે શક્તિ અને મર્યાદાનો સંગમ થઈ રહ્યો હોય.

રામના રાજ્યાભિષેક સાથે જ અયોધ્યામાં સુખ અને સમૃદ્ધિનો યુગ આરંભ થયો. પ્રભુ રામની કૃપાથી સર્વ દુઃખી અને પીડિત લોકો સુખી થઈ ગયા. ચારે તરફ ધર્મ અને ન્યાયનો બોલબાલા હતો. રામે પ્રજાને પોતાનો પરિવાર માન્યો અને તેમની સેવામાં જીવન સમર્પિત કરી દીધું. રામ નામનું સ્મરણ જ સર્વ કષ્ટોને દૂર કરનાર બની ગયું.

રામરાજ્યની સ્થાપના

રામરાજ્યમાં કોઈ દુઃખી નહોતું, કોઈ ગરીબ નહોતું. સર્વ લોકો ધર્મના માર્ગ પર ચાલતા હતા અને એકબીજાની સહાયતા કરતા હતા. ચોરી, બેઈમાની અને જૂઠનો કોઈ સ્થાન નહોતું. નદીઓ નિર્મળ હતી, ખેતરો લીલાછમ હતા, અને પ્રકૃતિ પોતાના પૂર્ણ વૈભવમાં બિરાજમાન હતી. આ રામરાજ્ય, એક આદર્શ રાજ્ય હતું, જ્યાં ધર્મ, ન્યાય અને પ્રેમનું શાસન હતું. રામે ચૌદ વર્ષ સુધી અયોધ્યા પર શાસન કર્યું, અને તેમના શાસનકાળને સુવર્ણ યુગ તરીકે યાદ કરવામાં આવે છે. ભગવાન રામે આ સિદ્ધ કરી દીધું કે ધર્મના માર્ગ પર ચાલીને જ એક આદર્શ સમાજની સ્થાપના કરી શકાય છે.