કૂર્મ અવતાર કથા – અધ્યાય 5: અમૃત અને શીખ

અમૃત અને શીખ

છેલ્લા પ્રકરણમાં, કૂર્મ અવતારના અડગ સમર્થને મંદરાચલ પર્વતને સ્થિર રાખ્યો હતો, જેનાથી દેવતાઓ અને અસુરોનું સમુદ્ર મંથન ચાલુ રહ્યું. અથાગ પ્રયાસ અને ભગવાન વિષ્ણુની કૃપાથી, હવે તે ક્ષણ આવી ગઈ હતી જેની સૌ આતુરતાપૂર્વક રાહ જોઈ રહ્યા હતા - અમૃતનું પ્રાગટ્ય. દેવતાઓ અને અસુરો બંનેના હૃદય આશા અને લોભથી ભરેલા હતા, જાણતા હતા કે આ અમૃત જ તેમની અમરતાનો માર્ગ છે.

અમૃત કલશનો ઉદય

સમુદ્ર મંથનની ગતિ વધુ તેજ થઈ ગઈ. વાસુકી નાગની પીડા વધી રહી હતી, પરંતુ અમૃતની આકાંક્ષાએ તેમને પ્રેરિત રાખ્યા. ત્યારે જ, ક્ષીર સાગરના ગર્ભમાંથી એક દિવ્ય પ્રકાશ ઉભરી આવ્યો. ધીમે ધીમે, તે પ્રકાશ એક તેજસ્વી કલશના રૂપમાં પ્રગટ થયો, જેમાં અમૃત ભરેલું હતું. કલશની આસપાસ એક અલૌકિક આભા હતી, જે જોનારાઓને મંત્રમુગ્ધ કરી રહી હતી. દેવતાઓના ચહેરા ખુશીથી ખીલી ઉઠ્યા, જ્યારે અસુરોની આંખો લોભથી ચમકી ઉઠી. અમૃતના પ્રાગટ્ય સાથે જ દેવતાઓ અને અસુરોમાં યુદ્ધની આશંકા વધુ વધી ગઈ.

દેવરાજ ઈન્દ્રે દેવતાઓને સંબોધતા કહ્યું, "આ તે ક્ષણ છે જેની આપણે સૌએ રાહ જોઈ છે. અમૃત આપણી સમક્ષ છે, પરંતુ આપણે તેને પ્રાપ્ત કરવા માટે સજાગ રહેવું પડશે. અસુરો પોતાની શક્તિનું પ્રદર્શન કરશે, આપણે ધર્મના માર્ગ પર ચાલતા તેમનો સામનો કરવો પડશે."

મોહિની અવતાર

અમૃત કલશના પ્રગટ થતાં જ, દેવતાઓ અને અસુરોમાં ભીષણ યુદ્ધ છંછેડાઈ ગયું. બંને પક્ષ અમૃત મેળવવા માટે વ્યાકુળ હતા. અસુરો પોતાની શારીરિક શક્તિનું પ્રદર્શન કરી રહ્યા હતા, જ્યારે દેવતાઓ પોતાની દિવ્ય શક્તિઓનો ઉપયોગ કરી રહ્યા હતા. સમુદ્ર મંથન ફરી એકવાર યુદ્ધભૂમિમાં પરિવર્તિત થઈ ગયું હતું, જ્યાં રક્ત અને અસુરોની ચીસો મચી રહી હતી. આ જોઈને ભગવાન વિષ્ણુએ જાણ્યું કે જો આ યુદ્ધને રોકવામાં ન આવ્યું, તો અમૃત અસુરોના હાથમાં લાગી શકે છે, જેનાથી ધર્મનો નાશ થઈ જશે. તરત જ, તેમણે એક અદ્ભુત અને મનમોહક રૂપ ધારણ કર્યું - મોહિની અવતાર.

મોહિની અત્યંત સુંદર હતા. તેમની સુંદરતાથી મોહિત થઈને, અસુરોએ પોતાનું ધ્યાન યુદ્ધથી હટાવી લીધું. મોહિત અસુરોએ આપસમાં જ અમૃત વહેંચવાનું કાર્ય મોહિનીને સોંપ્યું. મોહિનીએ મધુર વાણીમાં કહ્યું, "હે અસુરો, હું તમારી સેવામાં પ્રસન્ન છું, પરંતુ હું એક દેવી છું અને મને દેવતાઓ અને અસુરો બંને સાથે ન્યાય કરવો પડશે." એમ કહીને તેમણે દેવતાઓ અને અસુરોને અલગ-અલગ પંક્તિઓમાં બેસવા કહ્યું.

અમૃત અને શીખ

મોહિનીએ ચતુરાઈથી દેવતાઓને અમૃત પાન કરાવવાનું શરૂ કર્યું. અસુરો મોહિનીની સુંદરતામાં એટલા ખોવાયેલા હતા કે તેમને કંઈ પણ ખબર પડી નહીં. જેવી રીતે દેવતાઓએ અમૃત પાન કર્યું, તેઓ અમર થઈ ગયા અને તેમની શક્તિ અનેકગણી વધી ગઈ. જ્યારે મોહિનીએ અસુરોને અમૃત પાન કરાવવાનો ઇનકાર કર્યો, ત્યારે તેમને પોતાની ભૂલનો અહેસાસ થયો, પરંતુ ત્યાં સુધીમાં ઘણું મોડું થઈ ગયું હતું. ક્રોધિત થઈને, અસુરોએ દેવતાઓ પર ફરીથી આક્રમણ કર્યું, પરંતુ હવે દેવતાઓ અમર હતા અને અસુરોને પરાજિત કરવામાં સક્ષમ હતા. ભગવાન વિષ્ણુના મોહિની અવતારે દેવતાઓને અમૃત પાન કરાવ્યું અને અસુરોના અહંકારનો નાશ કર્યો. આ રીતે, કૂર્મ અવતારની સહાયતાથી, દેવતાઓએ અમૃત પ્રાપ્ત કર્યું અને ધર્મની સ્થાપના થઈ.