ગણેશ ચતુર્થી વ્રત કથા – અધ્યાય 4: વ્રત કથાનો આરંભ

વ્રત કથાનો આરંભ

ચંદ્રમાના શાપથી મુક્તિ મેળવ્યા પછી, પ્રાણીઓમાં આનંદનો સંચાર થયો. પરંતુ, પૃથ્વી પર એક રાજ્યમાં, ગણેશ ચતુર્થી વ્રતનું મહત્વ ઉજાગર થવાનું હતું, જેના પાલનથી રાજાની ભૂલનું પરિણામ સામે આવ્યું અને ઋષિઓએ તે ભૂલનું નિવારણ જણાવ્યું.

રાજ્યમાં અશાંતિનો ઉદય

એક સમયની વાત છે, કોઈ સમૃદ્ધ રાજ્યમાં એક પ્રતાપી રાજા રાજ કરતા હતા. તેઓ પોતાની પ્રજાના સુખ-દુઃખમાં હંમેશાં તત્પર રહેતા હતા, પણ અહંકારવશ તેઓ ક્યારેક ધર્મના માર્ગથી ભટકી જતા હતા. તેમની રાણી અત્યંત ધાર્મિક અને ગણેશજીની પરમ ભક્ત હતી. તેઓ દર વર્ષે ગણેશ ચતુર્થીનું વ્રત મોટી શ્રદ્ધાથી રાખતી હતી. રાજ્યમાં સુખ-સમૃદ્ધિનું વાતાવરણ હતું, પરંતુ રાજાના મનમાં થોડો અહંકાર વધી રહ્યો હતો, જે આગળ જતાં રાજ્ય માટે કષ્ટનું કારણ બનવાનું હતું. તેઓ વિચારતા હતા કે તેમની શક્તિના કારણે જ રાજ્યમાં બધું કુશળ છે.

રાણીએ એક દિવસ રાજાને કહ્યું, "મહારાજ, ગણેશ ચતુર્થીનું વ્રત આવી રહ્યું છે. આ વર્ષે તમે પણ મારી સાથે આ વ્રત રાખો. તેનાથી રાજ્યમાં વધુ મંગળ થશે." રાજાએ રાણીની વાત સાંભળી, પણ મનમાં વિચાર્યું, "હું રાજા છું, મારે વ્રતની શું જરૂર છે? રાજ્ય તો મારી શક્તિથી ચાલે છે." તેણે રાણીને ઉત્તર આપ્યો, "રાણીજી, તમે વ્રત રાખો. હું રાજ્યના કાર્યોમાં વ્યસ્ત રહીશ."

વ્રતનું ઉલ્લંઘન અને કષ્ટનું આગમન

ગણેશ ચતુર્થીનો દિવસ આવ્યો. રાણીએ વિધિ-વિધાનથી ગણેશજીની પૂજા કરી અને વ્રત રાખ્યું. રાજા પોતાના રાજ-કાજમાં વ્યસ્ત રહ્યા. સંધ્યા સમયે, રાણીએ રાજાને પ્રસાદ લાવવા માટે કહ્યું, પરંતુ રાજાએ અહંકારવશ પ્રસાદ લેવાની ના પાડી દીધી. તે જ રાત્રે, રાજાને ભયાનક સ્વપ્ન આવ્યું. તેણે જોયું કે તેનું રાજ્ય ઉજડી રહ્યું છે, પ્રજા દુઃખી છે અને ગણેશજી તેનાથી નારાજ છે. સવારે તે ભયભીત થઈને ઊઠ્યો. તે જ દિવસથી રાજ્યમાં અનેક પ્રકારની વિપત્તિઓ આવવા લાગી. પાક નાશ થવા લાગ્યો, પ્રજા બીમાર થવા લાગી અને રાજ્યમાં અશાંતિ ફેલાઈ ગઈ.

ગણેશજીની માયા અપાર છે. રાજાને પોતાની ભૂલનો અહેસાસ થયો, પરંતુ ત્યાં સુધીમાં ખૂબ મોડું થઈ ગયું હતું. તેને સમજાયું કે દેવતાઓનું અપમાન કરવાથી શું પરિણામ આવે છે. ગણેશજીની કૃપાથી જ બધું મંગળ થાય છે અને તેમની પૂજાથી જ કષ્ટ દૂર થાય છે. રાજાને ખબર પડી કે અહંકાર જ સૌથી મોટો શત્રુ છે, જે મનુષ્યને વિનાશ તરફ લઈ જાય છે.

ઋષિઓનું આગમન અને ઉપાય

રાજાએ રાજ્યના મુખ્ય ઋષિઓને બોલાવ્યા અને તેમની પાસેથી પોતાની ભૂલનું પ્રાયશ્ચિત કરવાનો ઉપાય પૂછ્યો. ઋષિઓએ રાજાને જણાવ્યું કે તેણે ગણેશ ચતુર્થીના વ્રતનું ઉલ્લંઘન કર્યું છે, જેના કારણે આ કષ્ટ આવ્યું છે. તેમણે કહ્યું, "મહારાજ, તમારે સાચા મનથી ગણેશજીની આરાધના કરવી પડશે અને ગણેશ ચતુર્થીનું વ્રત વિધિ-વિધાનથી રાખવું પડશે. ત્યારે જ તમને આ સંકટથી મુક્તિ મળશે." ઋષિઓએ રાજાને વ્રતની વિધિ જણાવી અને ગણેશજીની મહિમાનું વર્ણન કર્યું. આ ઉપાય સાંભળીને રાજાને થોડી આશાનું કિરણ દેખાયું અને તે પ્રાયશ્ચિત કરવા માટે તૈયાર થઈ ગયો. હવે રાજા, રાણી અને પ્રજા મળીને ગણેશજીની આરાધના કરવા માટે ઉત્સુક હતા, જેનાથી આગલા અધ્યાયમાં વ્રત અને ઉદ્ધારની કથા શરૂ થશે.