રામ સેતુ નિર્માણ કથા – અધ્યાય 3: સાગરને પ્રાર્થના અને સમાધાન

સાગરને પ્રાર્થના અને સમાધાન

વાનર સેનાના અદ્ભુત સંગઠન પછી, ભગવાન રામની સેના લંકા તરફ પ્રસ્થાન કરવા માટે તત્પર હતી. પરંતુ, વિશાળ સાગર તેમના માર્ગમાં એક દુર્જય અવરોધ તરીકે ઊભો હતો. આ સાગર અથાહ અને અપાર હતો, જેના મોજા સતત ગર્જના કરી રહ્યા હતા, જાણે રામની સેનાને લલકારી રહ્યા હોય.

રામની સાગરને પ્રાર્થના

સમુદ્ર કિનારે ઊભા રહીને, ભગવાન રામે પોતાના મનમાં સાગર પ્રત્યે શ્રદ્ધા ભાવ ઉત્પન્ન કર્યો. તેમણે આદરથી જોયું કે કઈ રીતે સાગર પોતાની અનંત ઊંડાઈમાં અસંખ્ય જીવોને આશ્રય આપે છે, અને કઈ રીતે તે પ્રકૃતિનું સંતુલન જાળવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. તેમની આંખોમાં કરુણાનો ભાવ હતો, કારણ કે તેઓ જાણતા હતા કે પુલ નિર્માણ માટે તેમને આ શાંત સાગરને વિચલિત કરવો પડશે. રામે હાથ જોડીને સાગર તરફ જોયું, તેમનું હૃદય ભક્તિ અને નમ્રતાથી ભરેલું હતું. રામનું શાંત ચિત્ત અને ધૈર્ય વાનરોને પણ પ્રેરિત કરી રહ્યું હતું, તે બધા પણ શાંત ઊભા રહીને રામને સાગરને પ્રાર્થના કરતા જોઈ રહ્યા હતા.

“હે સાગર દેવ! હું તમને પ્રણામ કરું છું. હું મર્યાદા પુરુષોત્તમ રામ, મારી પત્ની સીતાને રાવણના બંધનમાંથી મુક્ત કરાવવા માટે લંકા તરફ જઈ રહ્યો છું. મને મારી સેના સહિત લંકા સુધી પહોંચવા માટે માર્ગ આપો. હું તમને વિનમ્રતાપૂર્વક પ્રાર્થના કરું છું કે તમે મારી સહાય કરો,” રામે પ્રાર્થના કરતા કહ્યું. તેમની વાણીમાં દૃઢતા અને કરુણાનો અદ્ભુત સંગમ હતો.

સાગરનું અનાદર અને ક્રોધ

ત્રણ દિવસ સુધી ભગવાન રામે સાગરને પ્રાર્થના કરી, પરંતુ સાગર શાંત રહ્યો. તેના મોજા પહેલાની જેમ જ ઊંચા થતા અને પડતા રહ્યા, જાણે રામની પ્રાર્થના તેના સુધી ન પહોંચી રહી હોય. રામને આશ્ચર્ય થયું, અને તેમના મનમાં થોડો ક્રોધ પણ ઉત્પન્ન થયો. તેમને લાગ્યું કે સાગર તેમની વિનમ્ર પ્રાર્થનાને નથી સાંભળી રહ્યો, અને પોતાના કર્તવ્યથી વિમુખ થઈ રહ્યો છે. રામે વિચાર્યું, ‘શું આ સાગર ખરેખર એટલો અહંકારી છે કે એક ધર્માત્માની પ્રાર્થનાને પણ સાંભળતો નથી?’ તેમની આંખોમાં લાલી છવાઈ ગઈ, અને તેમણે પોતાના ધનુષને ઉઠાવ્યું.

ક્રોધિત થઈને રામે લક્ષ્મણને કહ્યું, "સૌમિત્ર, આ સાગર મારી વિનમ્ર પ્રાર્થનાને નથી સાંભળી રહ્યો. જ્યારે કોઈ વિનયથી ન માને, તો તેને દંડ દેવો જ યોગ્ય છે. હવે હું આ સાગરને પોતાના બાણોથી સૂકવી દઈશ." આ કહીને, ભગવાન રામે પોતાના ધનુષ પર બાણ ચડાવ્યું, જેનું તેજ સૂર્ય સમાન પ્રખર હતું. તે બાણનું સંધાન કરતા જ સાગરમાં હલચલ મચી ગઈ, અને એવું લાગવા લાગ્યું જાણે પૃથ્વી ધ્રૂજી રહી હોય. રામનો ક્રોધ જોઈને દેવતાઓ પણ ભયભીત થઈ ગયા.

સમુદ્રનું સેતુ નિર્માણનું સૂચન

જેવો જ રામ બાણ છોડવા વાળા હતા, સાગર દેવ સ્વયં પ્રગટ થયા. તેઓ ભયભીત હતા, કારણ કે રામના બાણમાં એટલી શક્તિ હતી કે તે ખરેખર સાગરને સૂકવી શકતો હતો. તેમણે હાથ જોડીને રામ પાસે ક્ષમા માંગી અને કહ્યું, "હે પ્રભુ, મને ક્ષમા કરો. હું તમારી મહિમાને નથી ઓળખી શક્યો. હું જાણું છું કે તમે સ્વયં નારાયણ છો, અને હું તમારી આજ્ઞાનું પાલન કરવા માટે તત્પર છું." સાગર દેવે કહ્યું કે તેમની પ્રકૃતિ મર્યાદામાં બંધાવવાની છે, તેથી સીધો માર્ગ આપવો શક્ય નથી. પછી તેમણે સૂચન આપ્યું કે નલ અને નીલ નામના બે વાનર, જેમને શિલ્પ કલાનું વરદાન પ્રાપ્ત છે, રામની સેના માટે સેતુનું નિર્માણ કરી શકે છે. તેમણે કહ્યું કે વાનર જે પથ્થર નાખશે, તે તેમની કૃપાથી તરતા રહેશે. આ પ્રકારે રામને પોતાની સમસ્યાનું સમાધાન મળ્યું અને વાનર સેનામાં ઉત્સાહની લહેર દોડી ગઈ.