અન્નપૂર્ણા માતા કથા – અધ્યાય 1: શિવનો સંદેહ અને પાર્વતી

શિવનો સંદેહ અને પાર્વતી

કૈલાસ પર્વત પર હંમેશની જેમ શાંતિ છવાયેલી હતી. ભોળાનાથ શિવ સમાધિમાં લીન હતા અને માતા પાર્વતી તેમની સેવા માટે તત્પર હતા. વાતાવરણમાં ભક્તિ અને આનંદનો વાસ હતો, જાણે પ્રકૃતિ પણ તેમના પ્રેમની સાક્ષી હોય. પરંતુ વિધિને કંઈક બીજું જ સ્વીકાર્ય હતું.

અન્ન માયા છે!

શિવ સમાધિમાંથી જાગ્યા. તેમની જટાઓ સૂર્યના કિરણોની જેમ ચમકી રહી હતી. તેમણે પોતાની આંખો ખોલી અને પાર્વતી તરફ જોયું. તેમના ચહેરા પર એક વિચિત્ર ઉદાસીનતા હતી, જે પાર્વતીને ક્યારેય જાણીતી ન હતી. વાતાવરણમાં એક ક્ષણ માટે વિચિત્ર શાંતિ છવાઈ ગઈ. પક્ષીઓનો કલરવ પણ થંભી ગયો, જાણે તેઓ પણ કોઈ અનહોનીની આશંકાથી ગ્રસ્ત હોય.

શિવે ધીમેથી કહ્યું, "પાર્વતી, આ સંસાર માયા છે. અન્ન, જળ, બધું જ ભ્રમ છે. આત્મા જ સત્ય છે, અને તેમાં જ લીન થવું એ પરમ ધ્યેય છે." તેમની વાણીમાં અટલ વિશ્વાસ હતો, પરંતુ પાર્વતીને આ સાંભળીને આશ્ચર્ય થયું. તે જાણતી હતી કે શિવ જ્ઞાની છે, પરંતુ અન્ન ને માયા કહેવું તેમના મનને સ્વીકાર્ય ન થયું.

પાર્વતીએ નમ્રતાથી પૂછ્યું, "સ્વામી, અન્ન ને માયા કેવી રીતે કહી શકો? તે તો જીવનનો આધાર છે. મનુષ્ય જ નહીં, પશુ-પક્ષી સૌ અન્નથી જ જીવિત રહે છે. તે તો બ્રહ્માનું આપેલું વરદાન છે."

"પાર્વતી," શિવે ઉત્તર આપ્યો, "આ સત્ય છે કે અન્ન જીવનનો આધાર છે, પરંતુ તે ફક્ત ભૌતિક શરીરને પોષણ આપે છે. આત્માને તો જ્ઞાન અને વૈરાગ્યથી જ તૃપ્તિ મળે છે. આ અન્નનું બંધન અંતે મનુષ્યને મોહમાં બાંધે છે, જેનાથી તે પરમ સત્યથી દૂર થઈ જાય છે."

પાર્વતીનો ક્રોધ

શિવના વચનો પાર્વતીના હૃદયમાં બાણની જેમ વાગ્યા. તેમને ક્રોધ આવ્યો. તેમની આંખો લાલ થઈ ગઈ અને તેમનો મુખમંડળ તેજથી ચમકવા લાગ્યું. જે અન્ન ને તે પોતે એટલું મહત્વ આપતી હતી, તેને તેમના સ્વામીએ માયા કહી દીધું હતું. આ તેમના માટે અસહ્ય હતું. તેમણે વિચાર્યું, "જો અન્ન માયા છે, તો સંસાર કેવી રીતે જીવિત રહેશે? જો અન્નનું કોઈ મહત્વ નથી, તો પછી આ સૃષ્ટિ કયા આધાર પર ટકી છે?"

ક્રોધમાં ભરીને પાર્વતીએ કહ્યું, "હે શિવ! જો અન્ન માયા છે, તો હું આ અન્ન ની શક્તિ ને સિદ્ધ કરીને બતાવીશ. હું આ સંસાર ને અન્ન ના મહત્વ નું જ્ઞાન કરાવીશ. હું અન્નપૂર્ણા નું રૂપ ધારણ કરીશ અને સંસાર ને ભોજન પ્રદાન કરીશ. ત્યારે તમે સમજશો કે અન્ન માયા નથી, જીવનનો સાર છે."

આ કહીને પાર્વતી અંતર્ધ્યાન થઈ ગયા. કૈલાસ પર્વત પર સન્નાટો છવાઈ ગયો. શિવને પોતાની ભૂલ નો અહેસાસ થયો. તેમણે પાર્વતીને ક્રોધિત કરી દીધા હતા અને હવે તેમને તેની ભારે કિંમત ચૂકવવી પડશે. પરંતુ તેઓ જાણતા હતા કે પાર્વતી જે પણ કરશે, તે લોક કલ્યાણ માટે જ હશે.

પાર્વતીએ અન્નપૂર્ણા નું રૂપ ધારણ કર્યું. તેમનું રૂપ અત્યંત તેજસ્વી અને શાંત હતું. તેમના એક હાથમાં અન્ન નો સુવર્ણ કલશ હતો અને બીજા હાથમાં કરુણા થી ભરેલી દ્રષ્ટિ. તેમણે નિશ્ચય કર્યો કે તેઓ સંસાર ના દરેક પ્રાણી ને અન્ન પ્રદાન કરશે અને અન્ન ના મહત્વ ને સ્થાપિત કરશે. તેમની કૃપા થી ધરતી હરિયાળી થઈ ગઈ અને અન્ન ના ભંડાર ભરાઈ ગયા.

કૈલાસ થી કાશી ની ઓર

પાર્વતી ના અંતર્ધ્યાન થયા પછી, શિવ ને એકલતા અનુભવાઈ. તેમને પાર્વતી ની યાદ સતાવવા લાગી, પરંતુ તેમને એ પણ જ્ઞાત હતું કે આ તેમની પરીક્ષા નો સમય છે. તેઓ જાણતા હતા કે હવે સંસાર માં એક મોટી ઘટના ઘટવાની છે, જેનો પ્રભાવ બધા પર પડશે.

તે જ સમયે, કાશી નગરી માં દુષ્કાળ નો પ્રકોપ ફેલાઈ ગયો. અન્ન ની કમી થી ત્રહિ-ત્રહિ મચી ગઈ. લોકો ભૂખ થી મરવા લાગ્યા અને હાહાકાર મચી ગયો. શિવ એ આ દ્રશ્ય જોયું અને તેમને પાર્વતી ની ચિંતા થઈ. તેઓ જાણતા હતા કે હવે અન્નપૂર્ણા જ કાશી ના લોકો ને બચાવી શકે છે. તેથી, શિવ એ કાશી ની ઓર પ્રસ્થાન કરવાનો નિશ્ચય કર્યો, જેથી તેઓ અન્નપૂર્ણા ને મળી ને લોકોને આ સંકટ થી મુક્તિ અપાવી શકે, પરંતુ તેમને એ ખબર ન હતી કે કાશી માં તેમના માટે એક બીજી મોટી પરીક્ષા પ્રતીક્ષા કરી રહી છે.