રાધા કથા – અધ્યાય 4: કૃષ્ણનું મથુરા પ્રસ્થાન

કૃષ્ણનું મથુરા પ્રસ્થાન

છેલ્લા પ્રકરણ, "દિવ્ય પ્રેમનો ઉદય" માં આપણે રાધા અને કૃષ્ણના અતૂટ પ્રેમ બંધનને જોયું. વૃંદાવનની ગલીઓમાં તેમની રાસલીલા, યમુના તટ પર પ્રેમ વાર્તાલાપ, અને ગોપીઓ સાથે તેમનું આનંદમય જીવન એક દિવ્ય અનુભૂતિ હતી. પરંતુ કાળની ગતિ અટલ છે, અને સમય પરિવર્તનનો સંદેશ લઈને આવ્યો. હવે, કૃષ્ણના જીવનમાં એક નવો અધ્યાય લખવાનો સમય આવી ગયો હતો - મથુરા પ્રસ્થાનનો અધ્યાય, જે રાધાના હૃદયમાં વિરહની અગ્નિ પ્રજ્વલિત કરવા વાળો હતો.

અક્રૂરનું આગમન

વૃંદાવનમાં શાંતિ અને પ્રેમનું વાતાવરણ છવાયેલું હતું. યમુના નદી શાંત ભાવથી વહી રહી હતી, જાણે કૃષ્ણના આગલા પડાવને જાણતી હોય. ત્યારે જ, એક રથ વૃંદાવનની સીમામાં પ્રવેશ કરે છે. રથ પર સવાર હતા અક્રૂર, કંસના વિશ્વાસુ સેવક, જેમનો ચહેરો ચિંતાની રેખાઓથી ભરેલો હતો. અક્રૂર સીધા નંદ બાબાના ઘરે પહોંચ્યા, જ્યાં કૃષ્ણ પોતાના સખાઓ સાથે રમી રહ્યા હતા. અક્રૂરને જોતાં જ નંદ બાબાએ સત્કારથી સ્વાગત કર્યું, પરંતુ તેમના મનમાં એક અજાણી આશંકાએ જન્મ લીધો હતો.

અક્રૂરે હાથ જોડીને કહ્યું, "નંદ બાબા, હું કંસ મહારાજનો સંદેશ લઈને આવ્યો છું. તેમણે કૃષ્ણ અને બલરામને મથુરા આમંત્રિત કર્યા છે, ત્યાં એક વિશાળ ધનુષ્ય યજ્ઞનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. કંસ ઈચ્છે છે કે કૃષ્ણ અને બલરામ પોતાની શક્તિનું પ્રદર્શન કરે અને તેમને સન્માનિત કરે." કૃષ્ણે અક્રૂર તરફ જોયું, તેમની આંખોમાં એક ગંભીર ચમક હતી. તેઓ જાણતા હતા કે આ માત્ર એક ધનુષ્ય યજ્ઞનું આમંત્રણ નથી; આ તેમના જીવનના એક નવા પથની શરૂઆત છે, એક એવો પથ જે તેમને રાધાથી દૂર લઈ જશે. કૃષ્ણે પોતાના મનમાં દ્રઢ નિશ્ચય કર્યો, "મથુરા જવું પડશે, ધર્મની સ્થાપના કરવી પડશે."

રાધાનો વિરહ

જેમ જ કૃષ્ણે મથુરા જવાનો નિર્ણય લીધો, આ સમાચાર આખા વૃંદાવનમાં આગની જેમ ફેલાઈ ગયા. ગોપીઓ વ્યાકુળ થઈ ઉઠી, તેમનો આનંદ શોકમાં બદલાઈ ગયો. પરંતુ સૌથી ઊંડી વેદના તો રાધાના હૃદયમાં હતી. તેમના પ્રાણોના આધાર, તેમના જીવનના સર્વસ્વ, તેમનીથી દૂર જઈ રહ્યા હતા. રાધા દોડી-દોડી કૃષ્ણ પાસે પહોંચી, તેમની આંખોમાં અશ્રુની ધારા વહી રહી હતી. રાધાએ કૃષ્ણનો હાથ પકડીને કહ્યું, "કાન્હા, તું મને છોડીને કેવી રીતે જઈ શકે છે? તારા વિના મારું જીવન સૂનું થઈ જશે. મારા વૃંદાવનનું શું થશે?"

રાધાની વ્યાકુળતા જોઈને કૃષ્ણનું હૃદય પણ પીડાથી ભરાઈ ગયું. તેમણે રાધાના અશ્રુ લૂછ્યા અને કહ્યું, "રાધે, હું જાણું છું કે તારા વિના મારા જીવનનો કોઈ અર્થ નથી, પરંતુ મારે ધર્મના માર્ગ પર ચાલવું પડશે. કંસના અત્યાચારોનો અંત કરવો પડશે. આ મારું કર્તવ્ય છે. તું તો જાણે છે કે તું મારા હૃદયમાં સદા વિદ્યમાન રહીશ. આ અંતર માત્ર શારીરિક છે, આત્મિક રીતે આપણે સદા એકબીજાથી જોડાયેલા રહીશું." કૃષ્ણે રાધાને સમજાવ્યું કે રાધા તો સ્વયં શક્તિ સ્વરૂપા છે, તે આ વિરહને સહન કરવા અને સંસારને પ્રેમનો માર્ગ બતાવવામાં સક્ષમ છે.

વિદાયની વેળા

પ્રસ્થાનનો દિવસ આવી ગયો. આખું વૃંદાવન શોકમાં ડૂબેલું હતું. ગોપીઓ યમુના તટ પર એકઠી થઈ ગઈ હતી, તેમની આંખોમાં આંસુ હતા અને હૃદયમાં વિરહની અગ્નિ. કૃષ્ણ અને બલરામ રથ પર સવાર થયા. રાધા, પોતાની સખીઓ સાથે, રથની પાછળ-પાછળ ચાલી રહી હતી. તેમની ચાલ ધીમી થઈ રહી હતી, જાણે તેમના પગ આગળ વધવા તૈયાર જ ન હોય. કૃષ્ણે રથ રોકાવ્યો અને રાધા તરફ જોયું. તેમની આંખોમાં પ્રેમ, કરુણા અને આશ્વાસન હતું.

કૃષ્ણે રાધાને આશ્વાસન આપ્યું કે તેમનો પ્રેમ શાશ્વત છે, આ અંતર તેમના પ્રેમ ને વધુ ઊંડું બનાવશે. રાધાએ કૃષ્ણને તિલક લગાવ્યું અને આરતી ઉતારી. આ વિદાય માત્ર શારીરિક વિદાય નહોતી, આ એક યુગની વિદાય હતી, એક દિવ્ય પ્રેમ કથાનો એક મહત્વપૂર્ણ વળાંક હતો. રાધાએ પોતાના મનને સમજાવ્યું કે કૃષ્ણનું જવું ધર્મની સ્થાપના માટે આવશ્યક છે, અને તેમનો પ્રેમ સદા તેમના હૃદયમાં સુરક્ષિત રહેશે. જેમ જ રથ મથુરા તરફ વધ્યો, રાધા મૂર્છિત થઈને પડી ગયા. તેમની સખીઓએ તેમને સંભાળ્યા, પરંતુ તેમના હૃદયમાં કૃષ્ણના વિરહની અગ્નિ ધગધતી રહી. આ વિરહે રાધાને વધુ દિવ્ય બનાવી દીધા, તેમને પ્રેમ અને ત્યાગની પ્રતિમૂર્તિ બનાવી દીધા.