જ્વાલાજી માતા કથા – અધ્યાય ૪: અકબરની પરીક્ષા: ચમત્કારિક જ્વાળા

અકબરની પરીક્ષા: ચમત્કારિક જ્વાળા

છેલ્લા અધ્યાયમાં આપણે જ્વાળાજીના સ્થાનની શોધ વિશે વાંચ્યું. રાજા ભૂમિચંદ પોતાની ભક્તિ અને અથાક પ્રયાસોથી તે પવિત્ર સ્થાન સુધી પહોંચ્યા જ્યાં મા જ્વાળા સતત પ્રજ્વલિત થઈ રહ્યા હતા. હવે આ અધ્યાયમાં, આપણે મુઘલ બાદશાહ અકબરની પરીક્ષા અને મા જ્વાળાના ચમત્કારને જોઈશું. અકબર, પોતાની શક્તિ અને સામ્રાજ્યના અહંકારમાં, મા જ્વાળાની શક્તિને પડકારવાનો પ્રયાસ કરે છે, પરંતુ માની દિવ્ય શક્તિ સામે તેને નમન કરવું પડે છે.

અકબરનો અહંકાર

દિલ્હીના સિંહાસન પર બેઠેલો અકબર, પોતાની શક્તિ અને વૈભવના નશામાં ચૂર હતો. તેને પોતાના સામ્રાજ્યની વિશાળતા પર ગર્વ હતો અને તે એ માનવા તૈયાર ન હતો કે કોઈ એવી શક્તિ પણ હોઈ શકે છે જે તેની પહોંચથી પરે હોય. જ્યારે તેણે જ્વાળાજીના મંદિર અને ત્યાં પ્રજ્વલિત અદ્ભુત જ્વાળા વિશે સાંભળ્યું, ત્યારે તેના મનમાં શંકા ઉત્પન્ન થઈ. તેને લાગ્યું કે આ બધું બ્રાહ્મણો દ્વારા ફેલાવવામાં આવેલો ભ્રમ છે, એક ચાલ છે લોકોને મૂર્ખ બનાવવાની. તેને એ વાત સહન ન થઈ કે કોઈ શક્તિ તેની સત્તાને પડકારી શકે, ભલે તે શક્તિ આધ્યાત્મિક જ કેમ ન હોય. તેના દરબારીઓએ તેને સમજાવવાનો પ્રયાસ કર્યો કે આ એક દૈવી ચમત્કાર છે, પરંતુ અકબરનો અહંકાર તેને સત્ય સાંભળવા દેતો ન હતો. તેનું મન આ જ્વાળાઓને બુઝાવવા અને આ 'ચમત્કાર'નો પર્દાફાશ કરવા માટે અસ્વસ્થ થઈ ઉઠ્યું.

અકબરે પોતાના વજીરને કહ્યું, "આ કેવો ચમત્કાર છે જે મારા દરબાર સુધી નથી પહોંચ્યો? આ જ્વાળા શું છે, અને શા માટે લોકો તેની પૂજા કરે છે? મને આ બધું દગો લાગે છે. હું પોતે જઈને આ જ્વાળાને બુઝાવીશ અને બતાવીશ કે સત્ય શું છે!" વજીરે ડરતાં કહ્યું, "જહાંપનાહ, આ જ્વાળા સામાન્ય નથી. આ મા ભગવતીનું રૂપ છે. તેને બુઝાવવાનો પ્રયાસ કરવો વિનાશકારી હોઈ શકે છે!" અકબરે ક્રોધિત થઈને જવાબ આપ્યો, "ચુપ રહો! હું કોઈ દેવી-દેવતાને માનતો નથી. હું માત્ર મારી શક્તિ પર વિશ્વાસ કરું છું. આદેશ છે, કાલે જ જ્વાળાજી માટે કૂચ કરવામાં આવે!"

જ્વાળા બુઝાવવાનો પ્રયાસ

અકબર મોટી સેના અને ઉપકરણો સાથે જ્વાળાજીના મંદિરે પહોંચ્યો. તેણે મંદિરની આસપાસ છાવણી નાખી અને તરત જ જ્વાળાને બુઝાવવા માટે યોજના બનાવવાનું શરૂ કર્યું. તેણે પોતાના સૈનિકોને આદેશ આપ્યો કે તેઓ નહેરોમાંથી પાણી લાવીને જ્વાળા પર નાખે. સૈનિકોએ અથાક પ્રયાસ કર્યો, પરંતુ જ્વાળા પર પાણી નાખવાથી તે વધુ તેજ થઈ ગઈ. પાણીની શક્તિ જ્વાળાને શાંત કરવામાં નિષ્ફળ રહી. અકબરે પછી ચામડાનું તેલ અને અન્ય જ્વલનશીલ પદાર્થો જ્વાળા પર ડલવાયા, એ વિચારીને કે તેનાથી જ્વાળા બુઝાઈ જશે, પરંતુ તેનાથી જ્વાળા વધુ પ્રચંડ રૂપ ધારણ કરી ગઈ. જ્વાળાની લપેટો આકાશને આંબવા લાગી, અને ગરમી એટલી વધી ગઈ કે સૈનિકોને પાછા હટવું પડ્યું.

જ્વાળા, અકબરના તમામ પ્રયાસો પછી પણ, અવિચલ અને અદમ્ય રહી. આ મા ભગવતીની શક્તિનો પુરાવો હતો. જ્વાળાની ગરમી અકબરના અહંકારને પીગળી રહી હતી, અને તેના મનમાં ભય સમાવા લાગ્યો. તેણે જોયું કે જ્વાળા કોઈપણ માનવીય પ્રયાસથી પરે છે. અહીં સુધી કે ભીષણ વરસાદ અને તોફાન પણ જ્વાળાને શાંત કરી શકતા ન હતા. આ એક અલૌકિક શક્તિ હતી, એક દૈવી ચમત્કાર જે તેની સમજથી પરે હતો.

સુવર્ણ છત્રની ભેટ

અકબરને અંતે પોતાની ભૂલનો અહેસાસ થયો. તેની શક્તિ અને અહંકાર મા જ્વાળા સામે વામણા સાબિત થયા. તેને સમજાયું કે આ જ્વાળા કોઈ સામાન્ય અગ્નિ નથી, પરંતુ સ્વયં ભગવતીનું સ્વરૂપ છે. પશ્ચાતાપથી ભરેલા મનથી, અકબરે મા જ્વાળાના ચરણોમાં નમન કરવાનો નિર્ણય કર્યો. તેણે પોતાના ખજાનામાંથી એક સુવર્ણ છત્ર બનાવ્યું અને તેને મા જ્વાળાને અર્પણ કરવાનો નિર્ણય કર્યો. પરંતુ, જેવો સુવર્ણ છત્ર મંદિરમાં સ્થાપિત કરવામાં આવ્યો, તે પીગળીને એક વિચિત્ર ધાતુમાં પરિવર્તિત થઈ ગયો, જે આજે પણ ત્યાં જોઈ શકાય છે. આ મા જ્વાળાની મહિમાનું એક બીજું પ્રતીક હતું, જે દર્શાવે છે કે દેખાડા અને અહંકારથી અર્પણ કરવામાં આવેલી ભેટ માને સ્વીકાર્ય નથી. આ ઘટના પછી, અકબરનું હૃદય પરિવર્તિત થયું અને તેણે મા જ્વાળાની શક્તિને સ્વીકારી.