જ્વાલાજી માતા કથા – અધ્યાય ૨: વિષ્ણુ ચક્ર: શક્તિ પીઠનું નિર્માણ

વિષ્ણુ ચક્ર: શક્તિ પીઠનું નિર્માણ

ગત અધ્યાયમાં આપણે સતીના આત્મદાહ અને શિવના ક્રોધનું વર્ણન સાંભળ્યું. સતીના બલિદાન પછી, શિવનો શોક વિકરાળ રૂપ ધારણ કરી ગયો હતો. તેઓ સતીના નિષ્પ્રાણ શરીરને લઈને બ્રહ્માંડમાં તાંડવ કરવા લાગ્યા, જેનાથી સૃષ્ટિમાં પ્રલયનો સંકટ મંડરાવા લાગ્યો. દેવતાઓએ મળીને ભગવાન વિષ્ણુને આ સંકટનો ઉકેલ લાવવાની પ્રાર્થના કરી.

વિષ્ણુનો હસ્તક્ષેપ: સુદર્શન ચક્રનો ઉપયોગ

ભગવાન વિષ્ણુ, દેવતાઓની પ્રાર્થના સાંભળીને તરત જ પ્રગટ થયા. તેમણે જોયું કે શિવનો ક્રોધ અને શોક સૃષ્ટિને ભસ્મ કરવા પર તુલેલો છે. શિવના તાંડવને કારણે પૃથ્વી ધ્રુજી રહી હતી, સાગર ઉછળી રહ્યા હતા, અને અગ્નિની જ્વાળાઓ આકાશને સ્પર્શી રહી હતી. વિષ્ણુ જાણતા હતા કે આ ભયાનકતાને રોકવા માટે તેમને હસ્તક્ષેપ કરવો પડશે. તેમનું હૃદય શિવ પ્રત્યે સહાનુભૂતિથી ભરેલું હતું, છતાં સૃષ્ટિનું રક્ષણ કરવું તેમનું કર્તવ્ય હતું.

"હે શિવ, હું જાણું છું તારું દુઃખ અપાર છે," વિષ્ણુએ શાંત સ્વરમાં કહ્યું, "પરંતુ આ શોકથી સૃષ્ટિનો નાશ ન કર. સતીનું બલિદાન વ્યર્થ ન જવું જોઈએ. તારે શાંત થવું પડશે, જેથી ધર્મની પુનઃસ્થાપના થઈ શકે." આ પછી પણ જ્યારે શિવનું તાંડવ ન અટક્યું, ત્યારે વિષ્ણુને મજબૂરીમાં સુદર્શન ચક્રનો ઉપયોગ કરવો પડ્યો.

સતીના અંગોનું વિભાજન: શક્તિ પીઠોની ઉત્પત્તિ

ભગવાન વિષ્ણુએ પોતાના સુદર્શન ચક્રનું આહ્વાન કર્યું. ચક્ર, તીવ્ર ગતિથી ફરતું, શિવની આસપાસ ચક્કર લગાવવા લાગ્યું. પછી, એક ક્ષણમાં, ચક્રએ સતીના શરીરને અનેક ટુકડાઓમાં વિભાજીત કરી દીધું. જોતજોતામાં, સતીના શરીરના અંગો પૃથ્વી પર અલગ-અલગ સ્થાનો પર પડવા લાગ્યા. જ્યાં-જ્યાં સતીના અંગો પડ્યા, તે સ્થાનો તીર્થ બની ગયા, જેને શક્તિપીઠના નામથી ઓળખવામાં આવ્યા. દરેક શક્તિપીઠ એક દિવ્ય શક્તિનું કેન્દ્ર બની ગયું, જ્યાં માં ભગવતી વિવિધ રૂપોમાં બિરાજમાન છે.

એવું માનવામાં આવે છે કે જે સ્થાન પર સતીની જીભ પડી, તે જ્વાળાજીનું સ્થાન છે. આ સ્થાન પર, પૃથ્વીના ગર્ભમાંથી આપોઆપ જ્વાળાઓ પ્રજ્વલિત થતી રહે છે, જે માં સતીની શક્તિનું પ્રતીક છે. આ જ્વાળાઓના દર્શન કરવાથી ભક્તોના તમામ કષ્ટ દૂર થઈ જાય છે અને તેમને મોક્ષની પ્રાપ્તિ થાય છે. જ્વાળાજીમાં માં સતી જ્વાળા રૂપે બિરાજમાન છે અને પોતાના ભક્તોને સદા આશીર્વાદ આપે છે.

જ્વાળાજીમાં જીભનું પડવું: શક્તિનું પ્રાગટ્ય

સતીના શરીરના અંગો પડવાની સાથે જ, પૃથ્વી પર એક અદ્ભુત શક્તિનો સંચાર થયો. જ્વાળાજીમાં, જ્યાં સતીની જીભ પડી, ત્યાં એક અનન્ય પ્રકાશ ઉત્પન્ન થયો. તે પ્રકાશ ધીમે-ધીમે જ્વાળામાં પરિવર્તિત થઈ ગયો, જે આજે પણ અનવરત રીતે સળગી રહી છે. આ જ્વાળાઓ કોઈપણ પ્રકારની સામગ્રીથી સળગતી નથી, પરંતુ પૃથ્વીના ગર્ભમાંથી નીકળતી ઊર્જાના કારણે પ્રજ્વલિત છે. આ જ્વાળાઓ માં સતીની અમરતા અને શક્તિનું પ્રતીક છે, જે ભક્તોને સતત યાદ અપાવે છે કે સત્ય અને પ્રેમની શક્તિ હંમેશા ટકી રહે છે.

શિવનું તાંડવ ધીમું પડી ગયું હતું પરંતુ તેમનો શોક હજુ પણ ઊંડો હતો. વિષ્ણુના આ કાર્યથી સૃષ્ટિને વિનાશથી બચાવી શકાઈ હતી. પરંતુ હવે આ શક્તિપીઠો તથા જ્વાળાજીની શોધ થવાની બાકી હતી. આગલા અધ્યાયમાં આપણે જ્વાળાજીની શોધની કથા વાંચીશું.