શિવ પુરાણ – અધ્યાય 3: પાર્વતી અને શિવના લગ્ન

પાર્વતી અને શિવનું લગ્ન

સતીના આત્મદાહ પછી, શિવ પોતાની પ્રિય પત્નીના વિયોગમાં ઊંડા શોકમાં ડૂબી ગયા હતા. તેઓ સંસારથી વિરક્ત થઈને કૈલાસ પર્વત પર સમાધિમાં લીન થઈ ગયા. પરંતુ, નિયતિએ તેમના માટે એક બીજું મિલન લખ્યું હતું, સતીએ હિમાલય રાજાની પુત્રી પાર્વતીના રૂપમાં પુનર્જન્મ લીધો હતો.

પાર્વતીની કઠોર તપસ્યા

પાર્વતી, પૂર્વજન્મની સ્મૃતિઓથી અજાણ, બાળપણથી જ શિવ પ્રત્યે આકર્ષિત હતી. જેમ જેમ તે મોટી થઈ, તેમ તેમ શિવને પતિ રૂપે મેળવવાની તેની ઈચ્છા વધુ પ્રબળ થતી ગઈ. તેમણે પોતાની માતા મૈનાને શિવ પ્રત્યે પોતાની ભક્તિ વ્યક્ત કરી. માતાએ તેમને સમજાવ્યું કે શિવને મેળવવા સરળ નથી, તેઓ મહાન તપસ્વી છે. પાર્વતીએ દ્રઢ નિશ્ચયથી કહ્યું, "માતા, જો શિવને મેળવવા હોય તો તપસ્યા જ માર્ગ છે. હું તેમની અર્ધાંગિની બનવા માટે કઠોર તપસ્યા કરીશ."

પાર્વતીએ પોતાના પિતા હિમાલય પાસેથી પરવાનગી લઈને ઘોર તપસ્યા આરંભ કરી દીધી. તેમણે અન્ન-જળ ત્યાગી દીધા, ફક્ત વાયુ અને ફળ ખાઈને નિર્વાહ કર્યો. શિયાળો, ઉનાળો, વરસાદ બધું સહન કરતી, તે શિવના ધ્યાનમાં મગ્ન રહેતી. તેમની તપસ્યાની અગ્નિ ત્રણેય લોકમાં ફેલાઈ ગઈ. "હે શિવ, હે મહાદેવ! મારા પર કૃપા કરો," પાર્વતી મનમાં પ્રાર્થના કરતી રહેતી. "મને તમારી સેવા કરવાની પરવાનગી આપો. મને તમારી અર્ધાંગિની બનાવો!"

કામદેવનું ભસ્મ થવું

દેવતાઓએ પાર્વતીની તપસ્યા શિવ સુધી પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કર્યો, પરંતુ શિવ સમાધિમાં અટલ હતા. ત્યારે ઇંદ્રે કામદેવને શિવની તપસ્યા ભંગ કરવાનો આદેશ આપ્યો. કામદેવ વસંતઋતુ લઈને કૈલાસ પહોંચ્યા અને પોતાના પુષ્પ બાણોથી શિવને વિચલિત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો. રતિ, કામદેવની પત્ની, વ્યાકુળ હતી. તેને ખબર હતી કે શિવની ક્રોધાગ્નિ કેટલી ભયાનક હોઈ શકે છે.

શિવની સમાધિ ભંગ થઈ, અને તેમણે પોતાની ત્રીજી આંખ ખોલી. તેમની ક્રોધાગ્નિથી કામદેવ તત્કાળ ભસ્મ થઈ ગયા. રતિ વિલાપ કરવા લાગી. દેવતાઓએ શિવને કામદેવને પુનર્જીવિત કરવાની પ્રાર્થના કરી, પરંતુ શિવ પોતાની તપસ્યામાં ફરીથી લીન થઈ ગયા. દેવતાઓને તેમની લીલા સમજાઈ ગઈ. શિવે મનમાં વિચાર્યું, "આ પ્રેમની પરીક્ષા હતી. પાર્વતીની પ્રેમ શક્તિએ કામદેવને ભસ્મ કર્યો, ત્યારે જ નવી સૃષ્ટિનો માર્ગ પ્રશસ્ત થશે."

શિવ અને પાર્વતીનું લગ્ન

અંતે, શિવ પાર્વતીની તપસ્યાથી પ્રસન્ન થઈને તેમને દર્શન આપ્યા. તેમણે પાર્વતી સાથે લગ્નનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો, જેને પાર્વતીએ સહર્ષ સ્વીકારી લીધો. હિમાલય અને મૈનાના આનંદની સીમા ન રહી. તેમણે તરત જ લગ્નની તૈયારીઓ આરંભ કરી દીધી. સમસ્ત દેવતાઓ, ગંધર્વો અને ઋષિઓને લગ્નમાં આમંત્રિત કરવામાં આવ્યા. કૈલાસ પર્વત પર ઉત્સવ મનાવવામાં આવ્યો, જ્યાં શિવ અને પાર્વતીનું દિવ્ય લગ્ન સંપન્ન થયું.

ભગવાન વિષ્ણુએ કન્યાદાન કર્યું અને બ્રહ્માજીએ લગ્ન મંત્રોચ્ચારણ કર્યું. શિવ અને પાર્વતી ચિરકાળ માટે એક થઈ ગયા. પાર્વતી હવે શિવની અર્ધાંગિની બન્યા, અને જગતને એક નવી શક્તિ મળી. તેમના લગ્નથી પ્રેમ અને ભક્તિની મહિમા સ્થાપિત થઈ. આ લગ્ન પછી શિવે સંસારને જ્ઞાન અને પ્રેમનો સંદેશ આપ્યો, જેથી સૌ પોતાના જીવનને સાર્થક બનાવી શકે. હવે આ પછી, શિવની વિભૂતિઓ અને શક્તિઓની કથાઓ સંભળાવાશે. તેમના અદ્ભુત પરાક્રમ અને ભક્તો પ્રત્યેની તેમની કરુણાની ગાથાઓ આગળ વધશે.