શિવ પુરાણ – અધ્યાય 2: સતીનું બલિદાન અને પુનર્જન્મ

સતીનું બલિદાન અને પુનર્જન્મ

છેલ્લા અધ્યાયમાં આપણે ભગવાન શિવના અદ્ભુત ઉદ્ભવ અને તેમની મહિમાનું વર્ણન સાંભળ્યું. હવે, આપણે તે ઘટના તરફ આગળ વધીએ છીએ જેણે ત્રિદેવોને પણ વિચલિત કરી દીધા; સતીનું બલિદાન, જે પ્રેમ, ત્યાગ અને ધર્મની રક્ષાનું એક અનન્ય ઉદાહરણ છે, અને જેના પરિણામે માં પાર્વતીનો જન્મ થયો.

દક્ષ યજ્ઞનો આરંભ અને શિવનું અપમાન

રાજા દક્ષ, પ્રજાપતિ બ્રહ્માના પુત્ર હતા, અને તેમની પુત્રી, સતી, ભગવાન શિવના અર્ધાંગિની હતા. દક્ષ અહંકારથી ભરેલા હતા અને તેમને ભગવાન શિવનો તપસ્વી સ્વભાવ પસંદ ન હતો. એકવાર તેમણે એક વિશાળ યજ્ઞનું આયોજન કર્યું, જેમાં તમામ દેવતાઓ અને ઋષિ-મુનિઓને આમંત્રિત કર્યા, સિવાય કે તેમના જમાઈ, ભગવાન શિવને. સતીને આ અપમાનની સૂચના મળી તો તેમનું હૃદય ક્રોધ અને દુઃખથી ભરાઈ ગયું.

સતીએ વિચાર્યું, "મારા પિતાએ મારા પતિનું આટલું અપમાન કેવી રીતે કર્યું? શું તેમને યાદ નથી કે શિવ ત્રિલોકનાથ છે? હું આ યજ્ઞમાં અવશ્ય જઈશ અને તેમને તેનું કારણ પૂછીશ." તેમણે હિમાલયમાં પોતાના પતિ, શિવ, પાસેથી યજ્ઞમાં જવાની પરવાનગી માંગી, ભલે તેમને આમંત્રણ ન મળ્યું હોય.

સતીનું આત્મદાહ

ભગવાન શિવે સતીને સમજાવ્યું કે આમંત્રણ વિના કોઈના ઘરે જવું યોગ્ય નથી, ખાસ કરીને જ્યારે યજમાન તેમની સાથે દ્વેષ રાખતો હોય. પરંતુ સતી પોતાના પિતા સાથે વાત કરવા અને ભગવાન શિવના અપમાનનું કારણ જાણવા માટે દ્રઢ હતા. અંતે, શિવે તેમને જવાની પરવાનગી આપી. જ્યારે સતી યજ્ઞ સ્થળે પહોંચ્યા, ત્યારે દક્ષે તેમનો તિરસ્કાર કર્યો અને ભગવાન શિવ વિશે કડવા શબ્દો કહ્યા. સતી પોતાના પતિના અપમાનને સહન કરી શક્યા નહીં. ક્રોધિત અને દુઃખી થઈને, તેમણે યજ્ઞની અગ્નિમાં કૂદીને પોતાના પ્રાણ ત્યાગી દીધા.

જ્યારે ભગવાન શિવને સતીના આત્મદાહના સમાચાર મળ્યા, ત્યારે તેઓ ક્રોધથી વ્યાકુળ થઈ ગયા. તેમની જટાઓમાંથી વીરભદ્ર અને ભદ્રકાલી ઉત્પન્ન થયા, જેમણે દક્ષના યજ્ઞનો નાશ કર્યો અને દક્ષનું માથું કાપી નાખ્યું. પાછળથી, દેવતાઓની પ્રાર્થના પર, ભગવાન શિવે દક્ષને બકરાનું માથું લગાવીને પુનર્જીવિત કરી દીધા. આ ઘટના સંસારને દર્શાવે છે કે શિવ પોતાના ભક્તોની રક્ષા માટે કોઈપણ હદ સુધી જઈ શકે છે, અને અધર્મનો નાશ કરવામાં સક્ષમ છે.

પાર્વતીનો જન્મ અને તપસ્યા

સતીએ આગલા જન્મમાં હિમાલય અને મૈનાની પુત્રી તરીકે પાર્વતીના રૂપમાં જન્મ લીધો. પાર્વતીએ બાળપણથી જ ભગવાન શિવને પોતાના પતિ તરીકે પ્રાપ્ત કરવાનો સંકલ્પ લીધો. તેમણે ઘોર તપસ્યા કરી, અને દેવતાઓએ પણ તેમની સહાયતા કરી, કારણ કે તેઓ જાણતા હતા કે શિવ અને શક્તિનું મિલન સંસાર માટે કલ્યાણકારી થશે. પાર્વતીની તપસ્યાએ ભગવાન શિવને તેમની તરફ આકર્ષિત કર્યા, અને તેમના લગ્નનો માર્ગ પ્રશસ્ત થયો. આગલા અધ્યાયમાં, આપણે પાર્વતી અને શિવના શુભ લગ્નની કથા સાંભળીશું.