મહાભારત – અધ્યાય 3: કૃષ્ણનું મથુરા પ્રસ્થાન

કૃષ્ણનું મથુરા પ્રસ્થાન

છેલ્લા અધ્યાયમાં આપણે કૃષ્ણની વૃંદાવનની મનમોહક લીલાઓનો આનંદ માણ્યો, જ્યાં તેમણે ગોપીઓના હૃદયમાં પ્રેમ અને ભક્તિનો સંચાર કર્યો. યમુના કિનારે, કદંબના વૃક્ષોની છાયામાં, અને રાસલીલાના અદ્ભુત નૃત્યોમાં કૃષ્ણે વૃંદાવનને પોતાની મધુર ઉપસ્થિતિથી ધન્ય કર્યું હતું. પરંતુ, હવે સમય આવી ગયો હતો કે તેઓ પોતાના જીવનના એક નવા અધ્યાય તરફ આગળ વધે, એક એવો અધ્યાય જેમાં તેમને મથુરા જઈને અત્યાચારી કંસનો અંત કરવો હતો અને ધર્મની પુનઃસ્થાપના કરવી હતી.

અક્રૂરનું આગમન

વૃંદાવનમાં, સવારની સોનેરી ધૂપ ધીમે ધીમે ફેલાઈ રહી હતી. પક્ષીઓ મધુર ગીતો ગાઈ રહ્યા હતા અને ગોપીઓના ઘરોમાં દહીં વલોવવાની અવાજો ગુંજી રહી હતી. અચાનક, નંદબાબાના દ્વાર પર એક રથ આવીને ઊભો રહ્યો. રથમાંથી ઉતરેલા વ્યક્તિને જોતાં જ વૃંદાવનના નિવાસીઓમાં ઉત્સુકતા છવાઈ ગઈ. તે વ્યક્તિ બીજું કોઈ નહીં, પરંતુ કંસના વિશ્વાસુ મંત્રી અક્રૂર હતા. તેમના ચહેરા પર એક ગંભીર ભાવ હતો. તેમને કંસે કૃષ્ણ અને બલરામને મથુરા લઈ જવા માટે મોકલ્યા હતા. અક્રૂરનું હૃદય કૃષ્ણના દર્શન માટે આતુર હતું, પરંતુ તે કંસના ભયથી પણ ત્રસ્ત હતા.

નંદબાબાએ અક્રૂરનું સ્વાગત કર્યું અને કુશળતા પૂછી. અક્રૂરે કહ્યું, "નંદબાબા, કંસ મહારાજે તમને અને કૃષ્ણ-બલરામને મથુરા આમંત્રિત કર્યા છે. તેઓ એક વિશાળ ધનુષ્ય યજ્ઞનું આયોજન કરી રહ્યા છે, જેમાં તેઓ તમારી ઉપસ્થિતિ અને કૃષ્ણ-બલરામના બળ-પરાક્રમનું પ્રદર્શન જોવા માંગે છે." નંદબાબા આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા. કૃષ્ણ અને બલરામ પણ અક્રૂર પાસે આવ્યા. કૃષ્ણે સ્મિત કરતાં અક્રૂરને પૂછ્યું, "શું આ સાચું છે કે કંસ મહારાજે અમને બોલાવ્યા છે? અમને ખુશી છે કે અમને મથુરા જવાની તક મળશે." કૃષ્ણ જાણતા હતા કે આ યાત્રા ફક્ત એક યજ્ઞમાં ભાગ લેવા માટે નથી, પરંતુ કંસના પાપોનો ઘડો ભરવા અને ધર્મની સ્થાપના કરવાનો એક અવસર છે.

મથુરામાં સંકટ

અક્રૂર કૃષ્ણ અને બલરામને રથમાં લઈને મથુરા તરફ ચાલી પડ્યા. વૃંદાવનની ગોપીઓ કૃષ્ણના વિયોગમાં વ્યાકુળ થઈ ઉઠી. તેમની આંખોમાં આંસુ હતા અને હૃદયમાં નિરાશાનો ભાવ. જેવી તેઓ મથુરા પહોંચ્યા, કૃષ્ણે શહેરમાં ફેલાયેલી અશાંતિ અને ભયને અનુભવ્યો. કંસનું અત્યાચારી શાસન સર્વત્ર ફેલાયેલું હતું. પ્રજા ત્રસ્ત હતી અને ધર્મનું પાલન કરવું કઠિન થઈ ગયું હતું. મથુરામાં પ્રવેશ કરતાં જ કૃષ્ણ અને બલરામે એક કુબડી દાસીને જોઈ, જેનું નામ કુબ્જા હતું. કૃષ્ણે પોતાની દિવ્ય શક્તિથી કુબ્જાને સુંદર બનાવી દીધી. કુબ્જા કૃષ્ણની કૃપાથી અભિભૂત થઈ ગઈ અને તેણે તેમને ચંદનનો લેપ આપ્યો.

મથુરાના બજારોમાં ફરતાં કૃષ્ણ અને બલરામને કંસના દુષ્ટ યોદ્ધાઓએ રોકવાનો પ્રયાસ કર્યો. તેમણે મલ્લ યુદ્ધ માટે કૃષ્ણ અને બલરામને પડકાર્યા. કૃષ્ણ અને બલરામે તે યોદ્ધાઓને સરળતાથી પરાજિત કરી દીધા. આ જોઈને કંસના અત્યાચાર વિરુદ્ધ પ્રજામાં સાહસનો સંચાર થયો. કૃષ્ણની ઉપસ્થિતિએ મથુરામાં એક નવી આશાનો સંચાર કર્યો. લોકોને વિશ્વાસ થવા લાગ્યો કે હવે કંસના અત્યાચારનો અંત નજીક છે. કૃષ્ણે સુનિશ્ચિત કર્યું કે તેમના કાર્યોથી જનતાને આ સંદેશ મળે કે ધર્મ અને ન્યાયની સ્થાપના અવશ્ય થશે.

કંસનો અંત અને ઉગ્રસેનની પુનઃસ્થાપના

અંતે, ધનુષ્ય યજ્ઞનો દિવસ આવી ગયો. કંસ પોતાના સિંહાસન પર બેઠેલો હતો, તેના ચહેરા પર અહંકાર અને ભયનું મિશ્રણ હતું. કૃષ્ણ અને બલરામે ધનુષ્ય યજ્ઞ સ્થળમાં પ્રવેશ કર્યો. કૃષ્ણે તે વિશાળ ધનુષ્ય ઉઠાવ્યું અને એક જ ઝાટકે તોડી નાખ્યું. ધનુષ્યના તૂટવાનો અવાજ સાંભળીને કંસ ક્રોધથી ભરાઈ ગયો. કૃષ્ણે કંસને પડકાર્યો અને બંને વચ્ચે ભીષણ યુદ્ધ થયું. અંતે, કૃષ્ણે કંસને પોતાના સિંહાસન પરથી ખેંચીને નીચે પાડી દીધો અને તેનો વધ કર્યો. કંસના વધ સાથે જ મથુરામાં અત્યાચારનો અંત આવી ગયો.

કંસના વધ પછી, કૃષ્ણે તેના પિતા ઉગ્રસેનને કારાગારમાંથી મુક્ત કર્યા અને તેમને ફરીથી મથુરાના સિંહાસન પર પ્રતિષ્ઠિત કર્યા. ઉગ્રસેને ન્યાય અને ધર્મના માર્ગ પર ચાલીને શાસન કર્યું. મથુરામાં શાંતિ અને સમૃદ્ધિનો યુગ પાછો ફર્યો. કૃષ્ણે સાબિત કરી દીધું કે ધર્મની રક્ષા માટે તેમને કોઈપણ હદ સુધી જવું પડી શકે છે. તેમણે એ પણ બતાવ્યું કે અહંકાર અને અત્યાચારનો અંત નિશ્ચિત છે. કૃષ્ણની કૃપાથી મથુરા એકવાર ફરી ધર્મ અને ન્યાયનું કેન્દ્ર બની ગયું.