ઇન્દ્ર અને વૃત્ર કથા – અધ્યાય 2: વૃત્રાસુરનો ભયાનક ઉદય

વૃત્રાસુરનો ભયાનક ઉદય

છેલ્લા અધ્યાયમાં આપણે જોયું કે કેવી રીતે સૃષ્ટિની પીડાથી ઇન્દ્રના મનમાં દેવતાઓની રક્ષાનો સંકલ્પ જાગ્યો. હવે, તે સંકલ્પની વિરુદ્ધ, એક એવી શક્તિનો ઉદય થવાનો હતો, જે દેવલોકને ધ્રુજાવી દેશે. અંધકારથી લિપ્ત, શક્તિશાળી વૃત્રાસુરની કથા આરંભ થાય છે, જે પોતાના ભીષણ તપથી ત્રિલોકને ભયભીત કરવાનો હતો.

વૃત્રાસુરની ઘોર તપસ્યા

અંધારી ગુફાઓ અને ઊંચા પર્વતોની વચ્ચે, વૃત્રાસુરે પોતાની તપસ્યા આરંભ કરી. તેનું શરીર ધૂળથી સના હતું, વાળ જટાઓમાં બંધાયેલા હતા, અને નેત્રો અગ્નિ સમાન સળગી રહ્યા હતા. તે વર્ષો સુધી ભોજન અને જળ વિના, ફક્ત 'ઓમ' નો જાપ કરતો રહ્યો. તેની તપસ્યા એટલી પ્રચંડ હતી કે પૃથ્વી કાંપવા લાગી, સમુદ્રો ઉછળવા લાગ્યા, અને સૂર્ય પણ પોતાની ગતિ ખોવા લાગ્યો. તેની સાધનાએ પ્રકૃતિને હલાવી દીધી, જાણે કોઈ મહાવિનાશ આવવાનો હોય.

વૃત્રાસુર મનમાં વિચારતો, "હું ઇન્દ્રથી શક્તિશાળી બનીશ. હું દેવતાઓનો અહંકાર ચકનાચૂર કરી દઈશ. તેઓ સૃષ્ટિનો ભાર ઉઠાવવામાં અસમર્થ છે, અને હું તેમને બતાવી દઈશ કે સાચી શક્તિ શું હોય છે." તેની આંખોમાં બદલો લેવાની આગ ધગધગી રહી હતી, જે તેની તપસ્યાને વધુ તીવ્ર બનાવી રહી હતી. તેણે પ્રતિજ્ઞા કરી હતી કે જ્યાં સુધી તે દેવતાઓને પરાજિત નહીં કરી દે, ત્યાં સુધી તે વિશ્રામ નહીં કરે.

વરદાન અને શક્તિનું આગમન

વૃત્રાસુરની તપસ્યાથી બ્રહ્માંડ હલી ગયું. અંતે બ્રહ્માજી, તેની તપસ્યાથી પ્રસન્ન થઈને, તેની સામે પ્રગટ થયા. બ્રહ્માજીનો તેજ એટલો અધિક હતો કે વૃત્રાસુરને પોતાની આંખો મીંચવી પડી. તેમણે ધીમા સ્વરમાં કહ્યું, "હે વૃત્રાસુર, તારી કઠોર તપસ્યાથી હું અત્યંત પ્રસન્ન છું. જે ઈચ્છે, વરદાન માંગ." વૃત્રાસુરે વિનમ્રતાથી માથું ઝુકાવ્યું, પરંતુ તેની આંખોમાં વિજયની ચમક હતી.

વૃત્રાસુરે હાથ જોડીને કહ્યું, "હે પિતામહ, મને એવું વરદાન આપો કે મને કોઈ પણ અસ્ત્ર-શસ્ત્ર ન મારી શકે, ન દિવસે, ન રાત્રે, ન ધરતી પર, ન આકાશમાં, ન કોઈ દેવ, ન કોઈ અસુર, ન કોઈ મનુષ્ય." બ્રહ્માજીએ 'તથાસ્તુ' કહ્યું, અને વૃત્રાસુરને તે શક્તિશાળી વરદાન આપી દીધું. વૃત્રાસુરની શક્તિ હવે અસીમ થઈ ગઈ હતી. ઇન્દ્રની શક્તિ પણ તે વરદાનની આગળ ફીકી લાગવા લાગી.

દેવતાઓના હૃદયમાં ભયનો સંચાર

વૃત્રાસુરના વરદાન પ્રાપ્ત કરતા જ, એક ભયાનક ગર્જના થઈ, જેણે ત્રણેય લોકને હલાવી દીધા. આ ગર્જના વૃત્રાસુરની વિજયની ઘોષણા હતી, એક ચેતવણી હતી દેવતાઓ માટે. દેવલોકમાં ભયનો માહોલ છવાઈ ગયો. બધા દેવતાઓ ચિંતિત અને ભયભીત હતા. ઇન્દ્ર, જે હંમેશા સાહસના પ્રતીક રહ્યા હતા, તેમના ચહેરા પર પણ ચિંતાની રેખાઓ સ્પષ્ટ દેખાઈ રહી હતી. તેઓ જાણતા હતા કે વૃત્રાસુર હવે એક મહાન ખતરો બની ચૂક્યો છે, એક એવો શત્રુ જેને હરાવવો સરળ નહીં હોય.

ઇન્દ્રએ પોતાના સભાસદોને કહ્યું, "આપણે આ વૃત્રાસુરનું કંઈક કરવું પડશે. તેની શક્તિ વધી રહી છે, અને તે આપણા સૌ માટે ખતરો છે. આપણે કોઈપણ કિંમતે તેને રોકવું પડશે." દેવતાઓએ એક આકસ્મિક સભા બોલાવી, જેમાં આ સંકટનો સામનો કરવાના ઉપાયો પર વિચાર કરવામાં આવ્યો. પરંતુ વૃત્રાસુરના વરદાનની આગળ, બધા ઉપાય નિષ્ફળ લાગી રહ્યા હતા. તેમની આશા ધીમે ધીમે નિરાશામાં બદલાઈ રહી હતી.

દેવતાઓની નિરાશાજનક પ્રાર્થના

વૃત્રાસુરના ઉદયથી દેવલોકમાં હાહાકાર મચી ગયો. ઇન્દ્ર અને અન્ય દેવતાઓ હવે ચિંતિત અને હતાશ હતા. તેમને પોતાની આવનારી હારનો ડર સતાવી રહ્યો હતો. તેમને સમજાઈ રહ્યું ન હતું કે શક્તિશાળી વૃત્રાસુરનો સામનો કેવી રીતે કરવો. તેમની નિરાશા આગલા અધ્યાયમાં એક નિરાશાજનક પ્રાર્થનાનું રૂપ લેશે, એક એવી પ્રાર્થના જે કદાચ જ સાંભળવામાં આવે.