દ્રૌપદી વસ્ત્રહરણ કથા – અધ્યાય 3: સભાનું મૌન અને ભીષ્મની દ્વિધા

સભાનું મૌન અને ભીષ્મની દ્વિધા

ગયા અધ્યાયમાં દુઃશાસન દ્વારા દ્રૌપદીના વસ્ત્રહરણનો ભયાનક પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો. સમગ્ર સભા દ્રૌપદીની ચીસો અને તેના અપમાનથી ધ્રુજી ઉઠી હતી. હવે તે અપમાન પછી એક ઊંડું સન્નાટો છવાઈ ગયો, જાણે સમય જ થંભી ગયો હોય. આ મૌન, દ્રૌપદીના ભવિષ્ય અને કુરુવંશના ભાગ્ય પર એક પ્રશ્નાર્થ બનીને મંડરાવા લાગ્યું.

સભાનો સ્તબ્ધ સન્નાટો

સભામાં ઉપસ્થિત સૌ પથ્થરની મૂર્તિઓની જેમ જડવત બેઠા હતા. મહારાજ ધૃતરાષ્ટ્ર પોતાની દ્રષ્ટિ નીચે ઝુકાવેલી હતી, કદાચ તેમને અહેસાસ થઈ ગયો હતો કે તેમના પુત્રોએ કેટલું મોટું પાપ કર્યું છે. યુધિષ્ઠિરનો ચહેરો શરમથી લાલ થઈ ગયો હતો, તેમની નજર દ્રૌપદી સાથે મળી રહી નહોતી, કારણ કે તેમણે જ દાવ પર લગાવીને આ અનર્થ કરાવ્યો હતો. ભીમ ક્રોધથી ઉકળી રહ્યા હતા, તેમની મુઠ્ઠીઓ વળી રહી હતી અને તેમની આંખો અંગારા વરસાવી રહી હતી. અર્જુન, નકુલ અને સહદેવ પણ આ અન્યાય જોઈને અંદરથી સળગી રહ્યા હતા, પરંતુ તેઓ ધર્મના બંધનમાં બંધાયેલા હોવાથી કંઈ કરી શકતા નહોતા. દ્રૌપદીની ચીસોથી સમગ્ર સભા મર્મભેદી મૌનમાં ડૂબી ગયું, એવું મૌન જે આવનારા તોફાનનો સંકેત હતું. જાણે પ્રકૃતિ પણ આ નીચ કર્મ પર શોક મનાવી રહી હોય. આ મૌનમાં દ્રૌપદીની સિસકિયા જ ગુંજી રહી હતી.

યુધિષ્ઠિરે મનમાં વિચાર્યું, "મેં આ શું કરી દીધું? કેવી રીતે મેં મારા કુળની પ્રતિષ્ઠાને દાવ પર લગાવી દીધી? શું હું ક્યારેય મારી જાતને માફ કરી શકીશ?"

ભીષ્મ પિતામહનો ધર્મસંકટ

ભીષ્મ પિતામહ, જે ધર્મ અને નીતિના જ્ઞાતા હતા, ઊંડા ધર્મસંકટમાં ફસાઈ ગયા હતા. તેઓ જાણતા હતા કે દ્રૌપદી સાથે જે થઈ રહ્યું છે, તે સ્પષ્ટપણે અન્યાય છે, અધર્મ છે. પરંતુ તેઓ કુરુવંશના સેવક હોવાને કારણે બંધાયેલા હતા. તેઓ કૌરવોના અન્નથી પળ્યા હતા અને આ કારણે તેઓ તેમની વિરુદ્ધ જઈ શકતા નહોતા. તેમના મનમાં ધર્મ અને કર્તવ્ય વચ્ચે દ્વંદ્વ ચાલી રહ્યું હતું. તેમની આત્મા ચીસો પાડી રહી હતી, પરંતુ તેમની જીભ સાથ આપી રહી નહોતી, તેમના મનમાં ઉઠેલો દરેક પ્રશ્ન તેમના વર્ષોના તપ અને જ્ઞાનને પડકારી રહ્યો હતો. તેઓ જાણતા હતા કે જો તેઓ ચૂપ રહ્યા તો ઇતિહાસ તેમને ક્યારેય માફ નહીં કરે. પરંતુ તેઓ એ પણ જાણતા હતા કે જો તેમણે કંઈ કહ્યું તો કુરુવંશમાં ગૃહયુદ્ધ છિડાઈ જશે.

ભીષ્મ પિતામહે પોતાની અંતરાત્માને કહ્યું, "હે ભગવાન, મારે શું કરવું જોઈએ? હું આ ધર્મસંકટમાંથી કેવી રીતે બહાર નીકળું? શું મારું મૌન રહેવું જ યોગ્ય છે?"

દ્રૌપદીની ન્યાય માટે ગુહાર

દ્રૌપદી, પોતાના અપમાન અને પીડાને ભૂલીને, ન્યાયની આશાથી ભરેલી હતી. તેણે સભામાં બેઠેલા સૌને પ્રશ્ન કર્યો, "શું આ સભામાં કોઈ એવું નથી જે મને ન્યાય અપાવી શકે? શું અહીં બેઠેલા સૌ અંધ અને બહેરા થઈ ગયા છે? શું ધર્મ સંપૂર્ણપણે નષ્ટ થઈ ગયો છે?" તેણે ભરેલી સભામાં વારંવાર દુહાઈ દીધી, પોતાની લાજ બચાવવાની વિનતી કરી, પણ સૌ ચૂપ રહ્યા, જાણે કોઈએ સાંભળ્યું જ ન હોય. તેનો દરેક શબ્દ, દરેક પ્રશ્ન સભાના હૃદયને ચીરી રહ્યો હતો, પરંતુ તે મૌનને તોડવાની હિંમત કોઈમાં પણ નહોતી. તેની આશા ધીમે ધીમે તૂટી રહી હતી, પણ તેમ છતાં તેણે હાર માની નહોતી. તે જાણતી હતી કે આ ફક્ત તેની જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર નારી જાતિની અસ્મિતાનો પ્રશ્ન છે.

દ્રૌપદીએ પોતાના હૃદયથી પ્રાર્થના કરી, "હે કૃષ્ણ, હે ગોવિંદ, મારી લાજ રાખો. મારી રક્ષા કરો. તમે જ મારા છેલ્લા સહારો છો."

અધ્યાય 3 નો સાર: