ઉમિયા માતા કથા – અધ્યાય ૨: પાર્વતીની તપસ્યા અને લગ્ન

પાર્વતીની તપસ્યા અને લગ્ન

છેલ્લા અધ્યાયમાં આપણે ઉમાના રૂપમાં માતા પાર્વતીના પ્રાગટ્યની કથા સાંભળી. દક્ષ પ્રજાપતિના યજ્ઞમાં સતીના દેહત્યાગ પછી, ભગવાન શિવ ગહન શોકમાં ડૂબી ગયા અને કૈલાસ પર્વત પર એકાંતવાસ કરવા લાગ્યા. બીજી તરફ, પર્વતરાજ હિમાલય અને તેમની પત્ની મેનાવતીના ઘરે ઉમાએ જન્મ લીધો, જેમને પાર્વતીના નામથી પણ ઓળખવામાં આવે છે. નારદ મુનિએ ભવિષ્યવાણી કરી હતી કે પાર્વતીના લગ્ન ભગવાન શિવ સાથે થશે અને તેઓ જ શિવના શોકને દૂર કરવામાં સક્ષમ બનશે. હવે આગળ સાંભળો કે કેવી રીતે પાર્વતીએ ભગવાન શિવને પતિ રૂપે મેળવવા માટે ઘોર તપસ્યા કરી.

પાર્વતીની ઘોર તપસ્યા

પાર્વતીએ બાળપણથી જ ભગવાન શિવને પોતાના હૃદયમાં વસાવી લીધા હતા. તેઓ જાણતી હતી કે તેમનું જીવન શિવમય છે અને શિવ જ તેમના એકમાત્ર સ્વામી છે. જેમ જેમ પાર્વતી મોટી થઈ, તેમ તેમ તેમનો શિવ પ્રત્યેનો પ્રેમ વધુ ગાઢ થતો ગયો. તેમણે પોતાની માતા મેનાવતી પાસેથી ભગવાન શિવની મહિમાનું વર્ણન સાંભળ્યું હતું, અને તેઓ શિવના દર્શન માટે વ્યાકુળ રહેતી હતી. એક દિવસ તેમણે પોતાની માતાને કહ્યું, "મા, મારું જીવન શિવને સમર્પિત છે. હું તેમને પતિ રૂપે મેળવવા માટે તપસ્યા કરીશ." મેનાવતીએ પોતાની પુત્રીને ખૂબ સમજાવી, પરંતુ પાર્વતી પોતાની વાત પર અડગ રહી. હિમાલય પણ પોતાની પુત્રીની દ્રઢ ઇચ્છાશક્તિ જોઈને આશ્ચર્યચકિત હતા. અંતે, તેમણે પાર્વતીને તપસ્યા કરવાની અનુમતિ આપી. પાર્વતી પોતાના ઉદ્દેશ્યને પૂર્ણ કરવા માટે કૃતસંકલ્પ હતી.

પાર્વતીએ ગૌરી શિખર પર પોતાની તપસ્યા શરૂ કરી. તેઓ કઠિન નિયમોનું પાલન કરતા ધ્યાનમગ્ન થઈ ગયા. તેમણે અન્નનો ત્યાગ કરી દીધો અને ફક્ત ફળ-ફૂલો પર જ નિર્ભર રહ્યા. ધીમે ધીમે તેમણે તેમને પણ ત્યાગી દીધા અને ફક્ત વાયુ પીને જીવિત રહ્યા. તેમની તપસ્યા એટલી કઠોર હતી કે દેવતાઓ અને ઋષિઓને પણ આશ્ચર્ય થયું. પાર્વતીના મનમાં ફક્ત એક જ વિચાર હતો - ભગવાન શિવને પ્રસન્ન કરવા. તેઓ દિવસ-રાત ફક્ત શિવના નામનો જાપ કરતી રહી. "હે શિવ, હે મહાદેવ, મને તમારી દાસી બનાવો. હે ત્રિપુરારી, હે નીલકંઠ, મને સ્વીકારો."

શિવ દ્વારા પાર્વતીની પરીક્ષા

પાર્વતીની તપસ્યાથી ત્રણેય લોકમાં હલચલ મચી ગઈ. ભગવાન શિવ પણ પાર્વતીની ભક્તિ અને દ્રઢતાથી પ્રભાવિત થયા. તેમણે પાર્વતીની પરીક્ષા લેવાનો નિશ્ચય કર્યો. એક દિવસ, શિવ એક વૃદ્ધ બ્રાહ્મણનું રૂપ ધારણ કરીને પાર્વતી પાસે પહોંચ્યા. પાર્વતીએ બ્રાહ્મણનું આદરપૂર્વક સ્વાગત કર્યું. બ્રાહ્મણે પાર્વતીને પૂછ્યું, "હે દેવી, તમે આટલી કઠિન તપસ્યા શા માટે કરી રહ્યા છો? શું તમે જાણો છો કે શિવ એક યોગી છે, જેમનું કોઈ ઘર-બાર નથી? તેઓ દિગંબર છે અને સ્મશાનમાં રહે છે. શું તમે આવા વ્યક્તિ સાથે લગ્ન કરવા માંગો છો?"

પાર્વતીને બ્રાહ્મણની વાતો પર ક્રોધ આવ્યો, પરંતુ તેમણે સંયમ જાળવી રાખ્યો અને ઉત્તર આપ્યો, "હે બ્રાહ્મણ દેવતા, તમે શિવને નથી જાણતા. તેઓ જ સત્ય છે, તેઓ જ અનંત છે, તેઓ જ મારું સર્વસ્વ છે. તેમનું રૂપ ગમે તેવું હોય, તેઓ મારા સ્વામી છે અને હું તેમની અર્ધાંગિની બનવા માંગુ છું." પાર્વતીનો શિવ પ્રત્યેનો અતૂટ પ્રેમ જોઈને બ્રાહ્મણ રૂપી શિવ અત્યંત પ્રસન્ન થયા. તેમણે પોતાનું અસલી રૂપ પ્રગટ કર્યું અને પાર્વતીને આશીર્વાદ આપ્યા, "હે પાર્વતી, તારી તપસ્યા સફળ થઈ. હું તારી સાથે લગ્ન કરવા તૈયાર છું." ઉમા માતાની કૃપા સદા ભક્તો પર રહે છે અને તેમના દ્વારા કરવામાં આવેલી તપસ્યા વ્યર્થ જતી નથી.

શિવ અને પાર્વતીના લગ્ન

ભગવાન શિવે સપ્તઋષિઓને હિમાલય પાસે લગ્નનો પ્રસ્તાવ લઈને મોકલ્યા. હિમાલય અને મેનાવતી આ સાંભળીને અત્યંત પ્રસન્ન થયા. તેમણે તરત જ લગ્નની તૈયારી શરૂ કરી દીધી. દેવતાઓ, ગંધર્વો, કિન્નરો અને ઋષિઓને લગ્નમાં આમંત્રિત કરવામાં આવ્યા. કૈલાસ પર્વત પર આનંદ અને ઉત્સવનું વાતાવરણ હતું. ભગવાન શિવ અને પાર્વતીના લગ્ન મોટા ધામધૂમથી સંપન્ન થયા. દેવતાઓએ પુષ્પ વર્ષા કરી અને ગંધર્વોએ મધુર સંગીત વગાડ્યું. પાર્વતી ભગવાન શિવની અર્ધાંગિની બન્યા અને તેમણે પોતાના પ્રેમ અને તપસ્યાથી શિવના શોકને દૂર કર્યો. લગ્ન પછી શિવ અને પાર્વતી કૈલાસ પર્વત પર સુખપૂર્વક રહેવા લાગ્યા. આ શુભ લગ્નથી સંસારમાં પ્રેમ અને આનંદનો સંચાર થયો.

આમ, ઉમા માતાએ પોતાની તપસ્યા અને શિવ પ્રત્યેના અતૂટ પ્રેમથી તેમને પ્રાપ્ત કર્યા અને જગતને એક આદર્શ દાંપત્ય જીવનનું ઉદાહરણ આપ્યું. તેમની કથા આપણને શીખવે છે કે સાચી ભક્તિ અને દ્રઢ સંકલ્પથી કોઈપણ લક્ષ્ય પ્રાપ્ત કરી શકાય છે. આગામી અધ્યાયમાં આપણે જાણીશું કે કેવી રીતે ઉમા માતા કડવા પાટીદારોની દેવી બન્યા અને તેમની કુલદેવી તરીકે પ્રતિષ્ઠિત થયા.