સત્યનારાયણ કથા – અધ્યાય 3: ધનવાન વેપારીની યાત્રા

ધનવાન વેપારીની યાત્રા

પાછલા અધ્યાયમાં આપણે એક નિર્ધન લાકડાહારાને સત્યનારાયણ ભગવાનની કૃપાથી ધનવાન થતા જોયો. હવે આપણે આગળ વધીએ છીએ અને તે ધનવાન વેપારીની કથા સાંભળીએ છીએ જેણે વ્રત કરવાનો સંકલ્પ તો લીધો, પરંતુ પોતાની વ્યસ્તતા અને લાપરવાહીના કારણે ભગવાનને ભૂલી ગયો.

સમુદ્ર તરફ પ્રસ્થાન

ધનવાન વેપારી, જે લાકડાહારાથી જ પ્રેરિત થયો હતો, પોતાના જમાઈ સાથે સમુદ્ર માર્ગથી વેપાર માટે દૂર દેશ જવાની તૈયારી કરી રહ્યો હતો. સવારે-સવારે, તેણે ભગવાન સત્યનારાયણનું ધ્યાન કર્યું અને મનમાં જ સંકલ્પ લીધો કે વેપારથી કુશળતાપૂર્વક પાછા ફરવા પર તે ચોક્કસપણે ભગવાનનું વ્રત અને કથાનું આયોજન કરશે. તેનું મન ઉત્સાહ અને આશાથી ભરેલું હતું, કારણ કે તેને લાગી રહ્યું હતું કે ભગવાનની કૃપાથી તેનો વેપાર ખૂબ ફળશે. તેણે પોતાની પત્ની અને બાળકોને ગળે લગાવ્યા અને શુભ યાત્રાની કામના સાથે પોતાના જમાઈ સાથે નૌકા પર સવાર થઈ ગયો. સૂર્યના કિરણો સમુદ્ર પર ચમકી રહ્યા હતા, અને હવાઓ નૌકાને અનુકૂળ દિશામાં લઈ જઈ રહી હતી.

વેપારીએ પોતાના જમાઈને કહ્યું, "જુઓ, કેટલા શુભ સંકેત છે! મને વિશ્વાસ છે કે આ વખતે આપણને ખૂબ લાભ થશે. પરંતુ યાદ રાખજો, આપણે સત્યનારાયણ ભગવાનને નથી ભૂલવાના. પાછા ફરવા પર આપણે વ્રત અવશ્ય કરવાનું છે." જમાઈએ સહમતિમાં માથું હલાવ્યું, "જી પિતાજી, હું તમને યાદ અપાવતો રહીશ." વેપારીએ મનમાં વિચાર્યું, 'ભગવાન, તમે મારી યાત્રાને સફળ બનાવજો. હું તમારો આ ઉપકાર ક્યારેય નહીં ભૂલું.'

વ્રતનો સંકલ્પ અને વિસ્મરણ

વેપારી અને તેના જમાઈનો વેપાર ખૂબ સફળ રહ્યો. તેમણે ખૂબ ધન કમાયું અને જલ્દી જ પોતાના નગર પાછા ફરવાની તૈયારી કરવા લાગ્યા. વાપસી યાત્રા દરમિયાન, વેપારી પૂરી રીતે વેપારિક લાભોમાં ખોવાઈ ગયો. તેના મનમાં ધનની લાલસા અને વધવા લાગી. તેણે સત્યનારાયણ ભગવાનના વ્રતનો સંકલ્પ પૂરી રીતે ભૂલી ગયો. તેને હવે ફક્ત પોતાના ધન અને યશની ચિંતા હતી. રસ્તામાં, તેને લાગ્યું કે વ્રત કરવાની કોઈ જરૂરિયાત જ નથી, કારણ કે તે તો પહેલાથી જ આટલો ધની છે. તેણે મનમાં જ વિચાર્યું, 'હવે મને કોઈ ભગવાનની શું જરૂરિયાત છે? મારી પાસે બધું જ તો છે.'

જેમ જ વેપારીએ ભગવાનને ભૂલાવી દીધા, ભગવાન સત્યનારાયણે તેને તેની ભૂલનો અહેસાસ કરાવવાનું નક્કી કર્યું. એક દિવસ, એક રાજાની સેના તેમની નૌકા પાસે આવી અને તેમને પૂછ્યું, "તમે કોણ છો અને ક્યાં જઈ રહ્યા છો? તમારી પાસે શું છે?" વેપારીએ ઘમંડથી ઉત્તર આપ્યો, "અમે વેપારી છીએ અને પોતાના નગર પાછા ફરી રહ્યા છીએ. અમારી પાસે ખૂબ સારૂં ધન છે." આ સાંભળીને રાજાના સૈનિકોને શંકા થઈ અને તેમણે નૌકાની તલાશી લીધી.

રાજા દ્વારા બંદી બનાવવું

નૌકાની તલાશી લેવા પર રાજાના સૈનિકોને વેપારી પાસેથી ખૂબ સારૂં ધન મળ્યું. રાજા ખૂબ ક્રોધિત થયો કારણ કે તેને લાગ્યું કે વેપારી ચોર છે અને તેણે આ ધન ચોર્યું છે. રાજાએ વેપારી અને તેના જમાઈને બંદી બનાવવાનો આદેશ આપ્યો. તેમને જેલમાં નાખી દેવામાં આવ્યા અને તેમના બધા ધનને જપ્ત કરી લેવામાં આવ્યું. વેપારી ખૂબ દુઃખી થયો અને તેને સમજમાં નહોતું આવી રહ્યું કે આ બધું તેની સાથે કેમ થઈ રહ્યું છે. તેણે ભગવાન સત્યનારાયણને યાદ કર્યા અને તેને પોતાની ભૂલનો અહેસાસ થયો. તેણે મનમાં જ પશ્ચાતાપ કર્યો, "હે ભગવાન, મને ક્ષમા કરી દો! મેં તમને ભૂલાવી દીધા અને આ તેનું ફળ છે. મને હવે સમજાયું કે વ્રત કરવું કેટલું મહત્વપૂર્ણ હતું."