મહાભારત – અધ્યાય 8: કુરુક્ષેત્ર યુદ્ધ

કુરુક્ષેત્ર યુદ્ધ

ભગવદ્ ગીતાના ઉપદેશ સાથે, અર્જુનના મનનો સંશય દૂર થઈ ગયો હતો. તેમણે પોતાના કર્તવ્યનું પાલન કરવાનો નિશ્ચય કર્યો. આકાશમાં શંખનાદ થયો અને કુરુક્ષેત્રની ભૂમિ પર ફરી એકવાર યુદ્ધના નગારા વાગવા લાગ્યા, અંતિમ નિર્ણાયક યુદ્ધની ઘોષણા કરતા.

ભીષ્મ પિતામહનો અંત

દસ દિવસ સુધી ભીષ્મ પિતામહે કૌરવોની સેનાનું નેતૃત્વ કર્યું. તેમની શક્તિ અને પરાક્રમ અદ્ભુત હતા. પાંડવોની સેના તેમની સામે ટકી રહી ન હતી. ધરતી ધ્રુજી રહી હતી અને આકાશ બાણોથી ભરાઈ ગયું હતું. અર્જુનનું મન વ્યાકુળ હતું, કારણ કે તેને પોતાના જ દાદા વિરુદ્ધ લડવું પડી રહ્યું હતું. યુધિષ્ઠિર ચિંતિત હતા, વિજય અશક્ય લાગી રહ્યો હતો.

યુધિષ્ઠિરે અર્જુનને કહ્યું, "અર્જુન, શું આપણે ક્યારેય ભીષ્મ પિતામહને હરાવી શકીશું? મારું મન કહે છે કે આ યુદ્ધ વ્યર્થ છે." અર્જુને જવાબ આપ્યો, "યુધિષ્ઠિર, ભગવાન કૃષ્ણ આપણી સાથે છે. તેમણે આપણને સત્યનો માર્ગ બતાવ્યો છે. આપણે વિશ્વાસ રાખવો પડશે." કૃષ્ણે ચૂપચાપ અર્જુનના કાનમાં કહ્યું, "ધર્મની સ્થાપના માટે, તમારે ભીષ્મને હરાવવા પડશે. તેઓ જાણે છે કે તેમનો અંત કેવી રીતે થશે."

દ્રોણાચાર્યનું પતન અને કર્ણનો વધ

ભીષ્મ પિતામહના પતન પછી, દ્રોણાચાર્ય કૌરવોના સેનાપતિ બન્યા. તેમણે પણ પાંડવો પર ભારે દબાણ કર્યું. દ્રોણાચાર્યને હરાવવા માટે, કૃષ્ણે યુધિષ્ઠિરને એક યુક્તિ જણાવી. ભીમે હાથી અશ્વત્થામાને મારી નાખ્યો અને આ અફવા ફેલાવવામાં આવી કે દ્રોણાચાર્યનો પુત્ર અશ્વત્થામા માર્યો ગયો છે. દ્રોણાચાર્યે યુધિષ્ઠિર પાસેથી સત્ય જાણવા માંગ્યું. યુધિષ્ઠિરે ધીમેથી કહ્યું, "અશ્વત્થામા માર્યો ગયો," પરંતુ તેમણે "હાથી" શબ્દ ધીમેથી કહ્યો, જેથી દ્રોણાચાર્યને કદાચ સંભળાય નહીં. દ્રોણાચાર્ય પુત્રશોકથી વ્યાકુળ થઈ ગયા અને તેમણે શસ્ત્રો ત્યાગી દીધા. ધૃષ્ટદ્યુમ્ને તેમનો વધ કર્યો. આ પછી કર્ણે કમાન સંભાળી. કર્ણ અને અર્જુન વચ્ચે ભયંકર યુદ્ધ થયું. કર્ણનું રથનું પૈડું ધસી ગયું અને તે તેને કાઢવા માટે ઉતર્યો. અર્જુને ત્યારે કૃષ્ણના માર્ગદર્શન હેઠળ કર્ણનો વધ કર્યો. કર્ણના મૃત્યુ સાથે જ કૌરવોની અંતિમ આશા પણ સમાપ્ત થઈ ગઈ.

કૃષ્ણે અર્જુનને યાદ અપાવ્યું, "અર્જુન, તારો ધર્મ યુદ્ધ કરવો અને અધર્મને મિટાવવાનો છે. કર્ણ એક મહાન યોદ્ધા હતો, પરંતુ તેણે અધર્મનો સાથ આપ્યો. તારે તારા કર્તવ્યથી ભટકવું જોઈએ નહીં." અર્જુનના મનમાં હવે કોઈ શંકા ન હતી. તેણે પોતાના ગાંડિવથી એક પછી એક બાણ ચલાવ્યા, અધર્મનો નાશ કરતા. કૃષ્ણની કૃપાથી પાંડવોને વિજય પ્રાપ્ત થયો.

વિજય અને વિનાશ

કુરુક્ષેત્રના યુદ્ધમાં કૌરવોની પરાજય થઈ. દુર્ગધન માર્યો ગયો, અને તેના બધા પુત્રો પણ. પાંડવોએ વિજય પ્રાપ્ત કર્યો, પરંતુ આ વિજય ખૂબ મોંઘો હતો. લાખો યોદ્ધાઓ માર્યા ગયા હતા, અને પૃથ્વી લોહીથી લાલ થઈ ગઈ હતી. યુદ્ધની સમાપ્તિ પછી, યુધિષ્ઠિર રાજા બન્યા. તેમણે ધર્મ અને ન્યાય સાથે શાસન કર્યું. આ વિજય પાંડવો માટે એક નવો યુગ લઈને આવ્યો, પરંતુ તે તેમને હંમેશા યુદ્ધની ભયાવહતાની યાદ અપાવતી રહેશે. હવે આગલો અધ્યાય પાંડવોના શાસન અને કૃષ્ણના દ્વારકા ગમનની વાર્તા કહેશે.