યમુના માતાની આરતી | યમુના માતાની આરતી – બોલ, વિધિ અને મહત્વ

📋 વિષય સૂચિ
યમુના માતાની આરતી – પરિચય
યમુના માતાની આરતી એક ભક્તિમય સ્તુતિ છે જે યમુના નદીને સમર્પિત છે, જેમને દેવી તરીકે પૂજવામાં આવે છે. આ આરતી સામાન્ય રીતે યમુના જયંતિ, છઠ પૂજા અને અન્ય ધાર્મિક પ્રસંગો પર ગાવામાં આવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ આરતીની રચના પ્રાચીન સંતો અને કવિઓએ કરી હતી. આ આરતી યમુના માતા પ્રત્યે શ્રદ્ધા અને પ્રેમ વ્યક્ત કરવાનો એક સુંદર માધ્યમ છે.
હિન્દુ પૂજા પદ્ધતિમાં આરતીનું મહત્વનું સ્થાન છે. તે એક પ્રકારની પ્રાર્થના છે જેમાં દીપક અથવા જ્યોતને ભગવાનની આસપાસ ફેરવવામાં આવે છે. યમુના માતાની આરતી ખાસ કરીને મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તે નદીને દેવી તરીકે પૂજે છે અને તેમના આશીર્વાદની કામના કરે છે. આ આરતી યમુના નદીના કિનારે અને ઘરોમાં પણ ગાવામાં આવે છે, જેનાથી ભક્તોને સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય છે.
યમુના માતાની આરતીના શબ્દો
જો કોઈ તુમ્હે ધ્યાતા, સુખ પાતા હૈ આતા।।
જય યમુના માતા...
મૈયા જય યમુના માતા, મૈયા જય યમુના માતા।
જો કોઈ તુમ્હે ધ્યાતા, સુખ પાતા હૈ આતા।।
જય યમુના માતા...
પ્રથમ આરતી કેશવ કી, મૈયા આરતી કેશવ કી।
ચરણ કમલ બલિહારી, પાવન રજ કી।।
જય યમુના માતા...
દ્વિતીય આરતી મધુસુદન કી, મૈયા આરતી મધુસુદન કી।
વસન પીત છવિ ન્યારી, મનમોહન કી।।
જય યમુના માતા...
તૃતીય આરતી વામન કી, મૈયા આરતી વામન કી।
રૂપ વિરાટ મનોહર, ત્રિભુવન સ્વામી કી।।
જય યમુના માતા...
ચતુર્થ આરતી નરહરિ કી, મૈયા આરતી નરહરિ કી।
ક્રોધિત રૂપ વિકટ હૈ, દુષ્ટો કે હારી કી।।
જય યમુના માતા...
પંચમ આરતી શ્રીધર કી, મૈયા આરતી શ્રીધર કી।
શંખ ચક્ર ગદા ધારી, ભક્તો કી પ્યારી કી।।
જય યમુના માતા...
ષષ્ઠમ આરતી નારાયણ કી, મૈયા આરતી નારાયણ કી।
લક્ષ્મી સંગ બિરાજે, શોભા અતિ ભારી કી।।
જય યમુના માતા...
સપ્તમ આરતી માધવ કી, મૈયા આરતી માધવ કી।
રાધા સંગ બિરાજે, પ્રીતિ અતિ પ્યારી કી।।
જય યમુના માતા...
અષ્ટમ આરતી ગોવિંદ કી, મૈયા આરતી ગોવિંદ કી।
મુરલીધર મનમોહન, લીલા અતિ પ્યારી કી।।
જય યમુના માતા...
નવમ આરતી વિષ્ણુ કી, મૈયા આરતી વિષ્ણુ કી।
શેષ શૈયા બિરાજે, જગ કે પાલનહારી કી।।
જય યમુના માતા...
દશમ આરતી જગન્નાથ કી, મૈયા આરતી જગન્નાથ કી।
રથ પે હોકર સવાર, દર્શન સુખકારી કી।।
જય યમુના માતા...
એકાદશ આરતી કૃષ્ણ કી, મૈયા આરતી કૃષ્ણ કી।
ગોપિયોં સંગ બિરાજે, આનંદ દાયિની કી।।
જય યમુના માતા...
દ્વાદશ આરતી બલરામ કી, મૈયા આરતી બલરામ કી।
હલધર રૂપ બિરાજે, શક્તિ સુખકારી કી।।
જય યમુના માતા...
યહ આરતી જો કોઈ ગાતા, મૈયા આરતી જો કોઈ ગાતા।
સુખ સંપત્તિ પાતા, સંકટ મિટ જાતા।।
જય યમુના માતા...
મૈયા જય યમુના માતા, મૈયા જય યમુના માતા।
જો કોઈ તુમ્હે ધ્યાતા, સુખ પાતા હૈ આતા।।
જય યમુના માતા...
આરતીનો અર્થ
પહેલા અંતરાનો શબ્દાર્થ છે કે "હે યમુના માતા, તમારી જય હો! જે કોઈ પણ તમારું ધ્યાન કરે છે, તેને સુખ અને શાંતિ પ્રાપ્ત થાય છે." તેનો ભાવાર્થ એ છે કે યમુના માતા પોતાના ભક્તો પર કૃપા વરસાવે છે અને તેમના જીવનમાં સુખ-સમૃદ્ધિ લાવે છે. આ યમુના માતાના ભક્તો માટે એક આશ્વાસન છે કે તેઓ તેમના ધ્યાન અને ભક્તિથી લાભાન্বিত થશે.
આરતીનો મુખ્ય ભાવ યમુના માતાની મહિમાનું વર્ણન કરવું અને તેમના આશીર્વાદની કામના કરવી છે. ભક્તો યમુના માતા પાસેથી સુખ, શાંતિ, સમૃદ્ધિ અને સંકટોમાંથી મુક્તિની પ્રાર્થના કરે છે. આ આરતી યમુના માતા પ્રત્યે ઊંડી શ્રદ્ધા અને પ્રેમ દર્શાવે છે, અને ભક્તોને તેમના દિવ્ય સ્વરૂપનું સ્મરણ કરાવે છે.
આરતી કરવાની પદ્ધતિ
આરતીની થાળીમાં દીપક (ઘી અથવા તેલનો), કપૂર, ફૂલ, ધૂપ, ચંદન અને કંકુમ રાખો. કેટલાક લોકો ફળ અને મીઠાઈ પણ રાખે છે.
આરતીને ભગવાનની મૂર્તિની સામે ઘડિયાળની દિશામાં ફેરવો. સામાન્ય રીતે ચાર વાર ચરણો પર, બે વાર નાભિ પર, એક વાર મુખ પર અને સાત વાર આખા શરીર પર ફેરવવામાં આવે છે. આરતી કરતી વખતે "ઓમ જય યમુના માતા" અથવા અન્ય ભક્તિમય મંત્રોનો ઉચ્ચાર કરો.
યમુના માતાની આરતી મંગલા આરતી (સવારે), સંધ્યા આરતી (સાંજે) અથવા શયન આરતી (રાત્રે) સમયે કરી શકાય છે. સૌથી યોગ્ય સમય તે છે જ્યારે તમારું મન શાંત અને ભક્તિભાવથી ભરેલું હોય. યમુના જયંતિ અને અન્ય વિશેષ પ્રસંગો પર આ આરતી ખાસ કરીને ફળદાયી માનવામાં આવે છે.
આરતીના લાભ
- યમુના માતાની કૃપા – યમુના માતાની આરતી કરવાથી તેમની કૃપા પ્રાપ્ત થાય છે, જેનાથી જીવનમાં સુખ અને સમૃદ્ધિ આવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આરતી યમુના માતાને પ્રસન્ન કરે છે અને તેમના આશીર્વાદને આકર્ષિત કરે છે.
- ઘરમાં સુખ-શાંતિ – નિયમિતપણે આરતી કરવાથી ઘરનું વાતાવરણ શુદ્ધ અને સકારાત્મક બને છે, જેનાથી સુખ-શાંતિ જળવાઈ રહે છે. તે નકારાત્મક ઊર્જાને દૂર કરે છે અને પરિવારના સભ્યો વચ્ચે પ્રેમ અને સૌહાર્દ વધારે છે.
- મનોકામના પૂર્તિ – યમુના માતાની આરતી શ્રદ્ધાપૂર્વક કરવાથી ભક્તોની મનોકામનાઓ પૂર્ણ થાય છે. આ આરતી ભક્તોને આત્મવિશ્વાસ અને આશા પ્રદાન કરે છે, જેનાથી તેઓ પોતાના લક્ષ્યોને પ્રાપ્ત કરવામાં સફળ થાય છે.
નિષ્કર્ષ
યમુના માતાની આરતીનું દિવ્ય મહત્વ છે. આ આરતી લાખો ભક્તોના હૃદયમાં વસેલી છે, જેનો પવિત્ર ઉદ્ગમ યમુના માતાની આરાધનાની પરંપરામાં વિશેષ સ્થાન ધરાવે છે. આ આરતી યમુના માતા પ્રત્યે પ્રેમ અને ભક્તિનું પ્રતીક છે, જે તેમના ભક્તોને આધ્યાત્મિક અને ભૌતિક રીતે સમૃદ્ધ કરે છે.
બધા ભક્તોને પ્રેરિત કરવામાં આવે છે કે તેઓ આ આરતીને દરરોજ પૂર્ણ ભક્તિ સાથે ગાય. તે તમારા જીવનમાં સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિ લાવશે. જય યમુના માતા!
આજનું પંચાંગ 25 જુલાઈ 2026
શુભ મુહૂર્ત, ચોઘડિયા, રાશિફળ અને ગ્રહ સ્થિતિ માટે
સંબંધિત લેખ

ભગવાન જગન્નાથનો પરિચય | ઇતિહાસ, પૌરાણિક કથા, સ્વરૂપ અને મહત્વ
ભગવાન જગન્નાથ ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના દિવ્ય સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે અને ઓડિશાના પુરીમાં સ્થિત શ્રી જગન્નાથ મંદિર વિશ્વભરના કરોડો શ્રદ્ધાળુઓની આસ્થાનું કેન્દ્ર છે.

હવન દરમિયાન આપણે "સ્વાહા" શા માટે કહીએ છીએ?
"સ્વાહા" હિન્દુ ધર્મમાં એક મહત્વપૂર્ણ મંત્ર છે, જે યજ્ઞમાં આહુતિની પૂર્ણતાનું પ્રતીક છે. તે દેવી સ્વાદ્વાનું એક સ્વરૂપ છે અને પિતૃઓને તૃપ્ત કરવા તથા દેવતાઓને પ્રસન્ન કરવા માટે વપરાય છે.

કાળ ભૈરવ અને કૂતરો: પૌરાણિક મહત્વ
કાળભૈરવનું વાહન કૂતરો છે, જે રક્ષણ અને વફાદારીનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. હિન્દુ ધર્મમાં, ભૈરવ શિવનું રૌદ્ર સ્વરૂપ અને કાશીના કોતવાલ કહેવાય છે, જેમની પૂજા અનિષ્ટ નિવારણ અને સુરક્ષા માટે કરવામાં આવે છે.

મંગળ દોષ શું છે?
હિંદુ ધર્મમાં મંગળ દોષનું ઊંડું મહત્વ છે, જે લગ્ન અને વ્યક્તિગત જીવનને અસર કરે છે. આ દોષ જ્યોતિષીય ગણતરીઓ પર આધારિત છે અને તેના નિવારણના ઉપાયો પણ જણાવવામાં આવ્યા છે.

શ્રી કાર્તિકેય ચાલીસા | શ્રી કાર્તિકેય ચાલીસા
શ્રી કાર્તિકેય ચાલીસાનો સંપૂર્ણ પાઠ, તેના અર્થ સાથે, તેના લાભો અને મહત્વ વિશે વિગતવાર જાણો. આ ચાલીસા ભગવાન કાર્તિકેયની શક્તિ, બુદ્ધિ અને વિજયની પ્રાપ્તિનો માર્ગ મોકળો કરે છે.

Radha Chalisa | राधा चालीसा – સંપૂર્ણ પાઠ, અર્થ અને ફળ 2026
राधा चालीसा – સંપૂર્ણ પાઠ, શબ્દાર્થ, વિધિ અને ફળ. 2026 માં राधा चालीसा ગુજરાતીમાં વાંચો.