Putrada Ekadashi Shravan | पुत्रदा एकादशी श्रावण – વ્રત કથા, વિધિ અને ફળ 2026

પુત્રદા એકાદશી શ્રાવણ – પરિચય

પુત્રદા એકાદશી શ્રાવણ મહિનાના શુક્લ પક્ષમાં આવે છે. વર્ષ 2026 માં, આ એકાદશી 18 ઓગસ્ટ, મંગળવારના રોજ ઉજવવામાં આવશે. ‘પુત્રદા’ શબ્દનો અર્થ થાય છે ‘પુત્ર આપનાર’. આ એકાદશીનું વ્રત કરવાથી સંતાન પ્રાપ્તિનો યોગ બને છે, તેથી તેનું નામ પુત્રદા એકાદશી પડ્યું છે. આ વ્રત સંતાન સુખની કામના પૂર્ણ કરનારું મનાય છે.

બધી એકાદશીઓ ભગવાન વિષ્ણુને સમર્પિત હોય છે, પરંતુ પુત્રદા એકાદશીનું મહત્વ અનેક ગણું વધારે છે. આ એકાદશીને પુત્ર પ્રાપ્તિ માટે સૌથી શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે. આ વ્રત કરવાથી વ્યક્તિને પુત્ર સુખની સાથે સાથે અન્ય મનોકામનાઓ પણ પૂર્ણ થાય છે.

પુત્રદા એકાદશી શ્રાવણ ની વ્રત કથા

એક સમયે મહારાષ્ટ્રમાં ભદ્રાવતી નામનું એક નગર હતું. ત્યાં સુકૃતસેન નામનો એક રાજા રાજ્ય કરતો હતો. રાજા પુત્રહીન હોવાથી ખૂબ દુઃખી રહેતો હતો. તેના રાજ્યમાં પ્રજા પણ સુખી નહોતી. રાજા અને રાણી બંને સંતાન પ્રાપ્તિ માટે અનેક ઉપાયો કરતા હતા, પરંતુ કોઈ ફળ મળતું નહોતું.

એક દિવસ રાજા પોતાના રાજ્યમાં ભ્રમણ કરી રહ્યા હતા ત્યારે તેમને એક મહાત્મા મળ્યા. મહાત્માએ રાજાને પુત્રદા એકાદશીનું વ્રત કરવાનું સૂચન કર્યું. મહાત્માએ જણાવ્યું કે આ વ્રત કરવાથી ભગવાન વિષ્ણુ પ્રસન્ન થાય છે અને સંતાન સુખની પ્રાપ્તિ થાય છે. રાજાએ મહાત્માની વાત ધ્યાનપૂર્વક સાંભળી અને વ્રત કરવાનો સંકલ્પ કર્યો.

રાજાએ શ્રદ્ધાપૂર્વક પુત્રદા એકાદશીનું વ્રત કર્યું. વ્રતના પ્રભાવથી ભગવાન વિષ્ણુએ પ્રસન્ન થઈને રાજાને પુત્ર પ્રાપ્તિનું વરદાન આપ્યું. સમય જતાં રાણીએ એક સુંદર અને તેજસ્વી પુત્રને જન્મ આપ્યો. આ પુત્રના જન્મથી રાજા અને રાજ્યમાં ખુશીની લહેર છવાઈ ગઈ.

વ્રત વિધિ

દશમીની રાતથી જ વ્રતનો પ્રારંભ થઈ જાય છે. આ રાત્રિએ સાત્વિક ભોજન કરવું જોઈએ અને બ્રહ્મચર્યનું પાલન કરવું જોઈએ. રાત્રિના સમયે ભગવાન વિષ્ણુનું ધ્યાન કરવું અને જમીન પર શયન કરવું. સવારે વહેલા ઉઠીને સ્નાન કરવું અને સ્વચ્છ વસ્ત્રો ધારણ કરવા.

એકાદશીના દિવસે સવારે સ્નાન કર્યા પછી ભગવાન વિષ્ણુની મૂર્તિ અથવા ચિત્રની સ્થાપના કરવી. તેમનું પંચામૃતથી અભિષેક કરવો. ત્યારબાદ તેમને પુષ્પ, ફળ, તુલસી દળ અને અક્ષત અર્પણ કરવા. ‘ઓમ નમો ભગવતે વાસુદેવાય’ મંત્રનો જાપ કરવો.

દ્વાદશીના દિવસે સવારે પારણા કરવા જોઈએ. પારણા સમયે ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા કરવી અને બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવવું. ત્યારબાદ પોતે ભોજન ગ્રહણ કરવું. પારણા માટે શુભ સમય સવારે 6:00 થી 10:00 સુધીનો છે.

વ્રત માં શું ખાવું અને ન ખાવું

પુત્રદા એકાદશીના વ્રતમાં ફળો, દૂધ, દહીં, ઘી, સાબુદાણા, કુટ્ટીનું અનાજ, અને સૂકા મેવા જેવા સાત્વિક આહારનું સેવન કરવું જોઈએ. આહાર ખૂબ જ સાદો અને પૌષ્ટિક હોવો જોઈએ. ફળોમાં કેળા, સફરજન, દ્રાક્ષ વગેરે ખાઈ શકાય. પાણી અને નારિયેળ પાણીનું ભરપૂર સેવન કરવું.

પુત્રદા એકાદશીના વ્રતમાં ચોખા, અડદની દાળ, લસણ, ડુંગળી, મધ અને માંસ જેવી વસ્તુઓનું સેવન સંપૂર્ણપણે વર્જિત છે. શાસ્ત્રો અનુસાર, ચોખાને ભગવાન વિષ્ણુનો પ્રિય અન્ન માનવામાં આવે છે, પરંતુ એકાદશીના દિવસે તેનું સેવન કરવાથી પુણ્ય ફળની પ્રાપ્તિ થતી નથી. લસણ અને ડુંગળી તામસિક હોવાથી તેનું સેવન પણ નિષેધ છે.

પુત્રદા એકાદશી શ્રાવણ વ્રત ના ફળ

• પાપ કર્મનો નાશ – આ વ્રત કરવાથી મનુષ્યના જન્મ-જન્મના પાપ કર્મ નષ્ટ થઈ જાય છે. પુરાણો અનુસાર, આ વ્રત કરવાથી મનુષ્યને યમલોકની યાતનાઓમાંથી મુક્તિ મળે છે.
• મોક્ષ પ્રાપ્તિ – પુત્રદા એકાદશીનું વ્રત કરવાથી મનુષ્યને મોક્ષનો માર્ગ પ્રાપ્ત થાય છે. ભગવાન વિષ્ણુની કૃપાથી જન્મ-મરણના ચક્રમાંથી મુક્તિ મળે છે.
• સંસારિક લાભ – આ વ્રત કરવાથી વ્યક્તિને સંતાન સુખ પ્રાપ્ત થાય છે, તેમજ ધન-ધાન્ય અને સમૃદ્ધિમાં વૃદ્ધિ થાય છે.
• આરોગ્ય લાભ – ઉપવાસ કરવાથી શરીર શુદ્ધ થાય છે અને અનેક રોગોથી મુક્તિ મળે છે. પેટના રોગોમાં રાહત મળે છે અને પાચનતંત્ર સુધરે છે.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

નિષ્કર્ષ

પુત્રદા એકાદશી શ્રાવણનું વ્રત ખરેખર આધ્યાત્મિક દ્રષ્ટિએ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. આ વ્રત ફક્ત સંતાન પ્રાપ્તિ માટે જ નહીં, પરંતુ જીવનના તમામ દુઃખોમાંથી મુક્તિ મેળવવા માટે પણ છે. ભગવાન વિષ્ણુ પોતાના ભક્તોની શ્રદ્ધા અને ભક્તિથી પ્રસન્ન થઈને તેમને મનોવાંછિત ફળ આપે છે.

આ વ્રતને સંપૂર્ણ શ્રદ્ધા અને નિયમપૂર્વક કરવું જોઈએ. ભગવાન પર વિશ્વાસ રાખીને આ વ્રત કરવાથી ચોક્કસપણે શુભ ફળની પ્રાપ્તિ થાય છે. જય શ્રી હરિ! જય એકાદશી!