વરાહ અવતાર કથા – અધ્યાય 2: પ્રાર્થના અને પ્રાગટ્ય

પ્રાર્થના અને પ્રાગટ્ય

છેલ્લા અધ્યાયમાં આપણે જોયું કે કેવી રીતે હિરણ્યાક્ષ દ્વારા પૃથ્વીને ક્ષીરસાગરમાં ડુબાડવાથી સમગ્ર બ્રહ્માંડમાં હાહાકાર મચી ગયો હતો. બ્રહ્માજીની સભામાં ઋષિ-મુનિઓ એકત્ર થઈને આ સંકટમાંથી મુક્તિ મેળવવાનો ઉપાય શોધી રહ્યા હતા, પરંતુ કોઈ પણ માર્ગ સ્પષ્ટ દેખાઈ રહ્યો ન હતો. પૃથ્વી માતાની કરુણ પુકાર અને દેવતાઓની ચિંતાથી વાતાવરણ ગંભીર થઈ ગયું હતું. હવે આગળની કથામાં જોઈએ કે કેવી રીતે ભગવાન વિષ્ણુ આ વિકટ પરિસ્થિતિમાં પ્રગટ થાય છે અને બ્રહ્માંડને સંકટમાંથી ઉગારે છે.

બ્રહ્માજીની વ્યાકુળતા

બ્રહ્માજી પોતાના સિંહાસન પર બેઠા, અત્યંત વ્યાકુળ હતા. તેમની ચારે દિશાઓમાં ફેલાયેલી દ્રષ્ટિ નિરાશાથી ભરેલી હતી. તેમના મન પટલ પર ફક્ત પૃથ્વી માતાની દુર્દશાનું દ્રશ્ય ફરી રહ્યું હતું. સૃષ્ટિના રચયિતા હોવાને કારણે તેમના હૃદયમાં પોતાના કર્તવ્યનો ભાર અનુભવાઈ રહ્યો હતો, અને તેઓ એ વિચારીને ચિંતિત હતા કે તેમના સર્જનમાં ક્યાંય કોઈ ભૂલ તો નથી થઈ ગઈ. સમગ્ર દેવતાઓ, ઋષિ-મુનિઓ અને ગંધર્વો તેમની તરફ આશા ભરી નજરોથી જોઈ રહ્યા હતા, જાણે તેમની વ્યાકુળતાને શાંત કરવા માટે કોઈ દિવ્ય વાણીની પ્રતીક્ષા કરી રહ્યા હોય. વેદ મંત્રોચ્ચાર પણ તે સમયે શાંત થઈ ગયો હતો, કારણ કે દરેક જણ તે અનિષ્ટની આશંકાથી ભયભીત હતો જે બ્રહ્માંડ પર મંડરાઈ રહ્યું હતું.

બ્રહ્માજીએ ઊંડો શ્વાસ લઈને કહ્યું, "હે નારાયણ, હે પરમપિતા, અમને માર્ગદર્શન આપો! આ હિરણ્યાક્ષ પોતાની શક્તિના મદમાં અંધ થઈને સંપૂર્ણ સૃષ્ટિને નષ્ટ કરવા પર તુળ્યો છે. પૃથ્વી માતા જળમાં ડૂબેલી છે, અને અમે સૌ અસહાય છીએ. અમારી બુદ્ધિ કામ નથી કરી રહી. કૃપા કરીને તમારી માયાથી અમને મુક્તિનો માર્ગ બતાવો." તેમના મુખમાંથી નીકળેલા આ શબ્દો પ્રાર્થના બનીને સમગ્ર બ્રહ્માંડમાં ગુંજી ઉઠ્યા.

વિષ્ણુનું વરાહ રૂપ ધારણ

જેમ જ બ્રહ્માજીની પ્રાર્થના સમાપ્ત થઈ, ક્ષીરસાગરની ઊંડાઈમાં એક અદ્ભુત પ્રકાશ ઉત્પન્ન થયો. આ પ્રકાશ એટલો તીવ્ર હતો કે દેવતાઓની આંખો ચોળી ગઈ. પછી, તે પ્રકાશની વચ્ચેથી એક વિશાળ વરાહ (સૂવર) નું રૂપ પ્રગટ થયું. તે વરાહનું શરીર પર્વત સમાન વિશાળ હતું, અને તેની ગર્જનાથી ત્રણેય લોક કાંપી ઉઠ્યા. તેના દાંત તીક્ષ્ણ હતા, અને તેની દ્રષ્ટિમાં પ્રચંડ તેજ હતું. આ ભગવાન વિષ્ણુનો વરાહ અવતાર હતો, જે પૃથ્વીને બચાવવા માટે પ્રગટ થયા હતા.

ભગવાન વિષ્ણુનું આ રૂપ અદ્ભુત અને શક્તિશાળી હતું. વરાહ અવતારમાં તેમણે પોતાની લીલાથી આ સંદેશ આપ્યો કે જ્યારે ધર્મની હાનિ થાય છે, ત્યારે તેઓ કોઈપણ રૂપમાં પ્રગટ થઈને તેની રક્ષા કરે છે. તેમની કૃપાથી દેવતાઓ અને ઋષિ-મુનિઓમાં આશાનો સંચાર થયો. સૌએ મળીને "વિષ્ણુ ભગવાનની જય!" નો નારો લગાવ્યો, જેનાથી સમગ્ર સૃષ્ટિ ગુંજી ઉઠી. વિષ્ણુની શક્તિ અને કરુણાનો અનુભવ કરીને સૌ આશ્વસ્ત થઈ ગયા કે હવે પૃથ્વી સુરક્ષિત છે.

દેવતાઓનો વિસ્મય

ભગવાન વિષ્ણુના વરાહ રૂપને જોઈને દેવતાઓ વિસ્મયથી ભરાઈ ગયા. તેમણે પહેલા ક્યારેય ભગવાનનું આવું રૂપ જોયું ન હતું. વરાહ અવતારની દિવ્યતા અને પરાક્રમે તેમને ચકિત કરી દીધા. તેઓ સમજી ગયા કે ભગવાન વિષ્ણુ જ આ સંકટમાંથી મુક્તિ અપાવી શકે છે. તેઓ સૌ હાથ જોડીને ભગવાન વરાહની સ્તુતિ કરવા લાગ્યા. તેમની સ્તુતિથી પ્રસન્ન થઈને ભગવાન વરાહે ક્ષીરસાગરમાં છલાંગ લગાવી દીધી, પૃથ્વીને શોધવા માટે. હવે આગલા અધ્યાયમાં આપણે જોઈશું કે કેવી રીતે ભગવાન વરાહ હિરણ્યાક્ષનો વધ કરીને પૃથ્વીનો ઉદ્ધાર કરે છે.